رسول صلّى اللّه عليه و آله نقل حديث نمىفرمود و سخنى به گزاف نمىگفت . ايشان از آن دسته از علماى زاهدى بود كه ترس از خدا سراسر وجودش را فرا گرفته بود . هرگز به خدمت او شرفياب نشدم جز اين كه زيراندازش را از زير پاى خود برمىداشت و زير پاى من مىگذاشت . از عمر بن المقدام نقل شده كه گفت : كنت اذا نظرت الى جعفر بن محمد علمت أنّه من سلالة النبيين . « 1 » هنگامى كه جعفر بن محمد عليهما السّلام را مىديدم ، مىفهميدم كه او از نسل پيامبران است . جاحظ از علماى مشهور قرن سوم دربارهء آن امام چنين مىگويد : جعفر بن محمد الذي ملاء الدنيا علمه و فقهه و يقال أن أبا حنيفة من تلامذته و كذلك سفيان الثورى و حسبك بهما فى هذا الباب . « 2 » جعفر بن محمد كسى بود كه علم و فقهش عالم را فرا گرفته و گفته مىشود كه ابو حنيفه از شاگردان او بود و همچنين سفيان ثورى و تلمذ اين دو نزد آن حضرت در عظمت علمى او كافى است . ابن حجر هيتمى نيز در مقام تمجيد از شخصيت علمى امام اشاره به اين نكته دارد كه افرادى چون يحيى بن سعيد ، ابن جريح ، مالك ، سفيان ثورى ، ابو حنيفه و شعبه و ايوب فقيه از آن حضرت نقل روايت نموده‌اند . « 3 » يك نمونه از دانش اندوزى ابو حنيفه از امام صادق عليه السّلام را وزير آبى در كتابش آورده كه حضرت در پاسخ پرسش ابو حنيفه كه پرسيده بود : يا أبا عبد الله ما أصبرك على الصلاة ، مطالب مفصلى را بيان فرمودند . « 4 » دربارهء شخصيت امام صادق عليه السّلام عبارات زيادى از علما و انديشمندان نقل شده كه استاد اسد حيدر قسمت معظمى از آنها را در كتاب ارزشمند خود « الامام الصادق و المذاهب الاربعة » گرد آورده « 5 » و طبعا در اينجا نيازى به تكرار آنها نيست . كثرت دانش اندوزانى كه در محفل درس امام حاضر مىشدند و يا از آن حضرت حديث نقل

--> ( 1 ) . تهذيب التهذيب ، ج 2 ، ص 104 ؛ كشف الغمه ، ج 2 ، ص 18 ؛ الكامل فى ضعفاء الرجال ، ج 2 ، ص 556 ؛ سير اعلام النبلاء ، ج 6 ، ص 257 ( 2 ) . رسائل الجاحظ ، ص 106 ( 3 ) . الصواعق المحرقه ، ص 120 ( 4 ) . نثر الدر ، ج 1 ، ص 356 ( 5 ) . الامام الصادق و المذاهب الاربعه ، ج 1 ، صص 62 - 51