از آن ، پذيرش امام سجّاد عليه السّلام در جامعهء شيعيان و مقبول بودن امامت آن حضرت در طى تاريخ ، خود شاهدى اصيل بر صدق اين وصايت است . تنها شبهه‌اى كه در آن برهه براى شمارى از هواداران اهل بيت عليه السّلام به وجود آمد ، مسألهء امامت محمد بن حنفيه بود كه پس از اين ، به صورت مختصر بدان خواهيم پرداخت . همچنين بر طبق نصوص شيعه ، وجود وسائلى چون شمشير و يا زرهء رسول الله صلّى اللّه عليه و آله مىبايست نزد ائمه باشد كه وجود اينها در نزد امام سجّاد عليه السّلام ، حتّى در منابع اهل سنّت بصراحت ذكر شده است . « 1 » دوره‌اى كه امام سجّاد عليه السّلام در آن زندگى مىكرد ، دورانى بود كه همهء ارزشهاى دينى دستخوش تحريف و تغيير امويان قرار گرفته و مردم يكى از مهمترين شهرهاى مذهبى ( مدينه ) ، مىبايست به عنوان بردهء يزيد با او بيعت كنند . احكام اسلامى بازيچهء دست افرادى چون ابن زياد ، حجاج و عبد الملك بن مروان بود . حجاج ، عبد الملك را مهمتر و برتر از رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله مىشمرد ! و بر خلاف نصوص دينى از مسلمانان جزيه مىگرفت و با اندك تهمت و افترايى مردم را به دست جلادان مىسپرد . در سايهء چنين حكومتى آشكار است كه تربيت دينى مردم تا چه اندازه تنزل كرده و ارزشهاى جاهلى چگونه احيا خواهد شده است . امام سجّاد عليه السّلام در اين شرايط ، انسانى اهل عبادت بود كه مهمترين تأثير اجتماعيش در ايجاد پيوند مردم با خدا به وسيلهء دعا بود . شخصيتى كه همهء مردم تحت تأثير روحيات و شيفتهء مرام و روش او بودند . بسيارى از طالبان علم راوى احاديث او بودند و از سرچشمهء پرفيض او ، كه بر گرفته از علوم پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و على عليه السّلام بود ، بهره مىجستند . محمد بن سعد مورخ و عالم اهل سنّت ، امام عليه السّلام را اين گونه توصيف كرده است : « كان على بن الحسين ثقة مأمونا كثير الحديث عاليا رفيعا ورعا » . « 2 » شافعى در رساله‌اى كه دربارهء حجيت خبر واحد نوشته ، آورده است : « وجدت على بن الحسين - و هو أفقه أهل المدينة - يعوّل على خبر الواحد » « 3 » ، على بن حسين عليه السّلام كه

--> ( 1 ) . طبقات الكبرى ، ج 1 ، صص 486 ، 488 . ( 2 ) . طبقات الكبرى ، ج 5 ، ص 222 ( 3 ) . شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 15 ، ص 274