آن ماه دانسته‌اند . « 1 » اگر تولد امام در سال 38 هجرى باشد ، آشكار است كه امام ، بخشى از حيات امام على عليه السّلام و نيز دوران امامت امام مجتبى و امام حسين عليه السّلام را درك كرده و ناظر تلاش معاويه براى تحت فشار گذاشتن شيعيان در عراق و ديگر نقاط بوده است . اما برخى از نويسندگان با توجه به اخبارى كه در جريان واقعهء طف نقل شده ، سن امام را كمتر از آنچه مشهور است ، دانسته و تولد امام را در حدود سال 48 گفته‌اند . اين اخبار حاكى از آن است كه پس از شهادت امام حسين عليه السّلام و يارانش ، افرادى قصد به شهادت رساندن امام سجاد عليه السّلام را داشته‌اند ، اما عدّه‌اى به سبب نابالغ بودن آن حضرت از قتل وى جلوگيرى كردند . حميد بن مسلم ، كه خود در كربلا حضور داشته ، مىگويد : شمر براى كشتن امام سجّاد آمد ، اما من با استناد به اين كه او كودك است ، از كشته شدن او جلوگيرى كردم . « 2 » همچنين نقل شده كه وقتى عبيد الله تصميم به قتل امام سجاد عليه السّلام گرفت ، از برخى خواست تا علايم بلوغ را در او جستجو كنند . وقتى آنها شهادت به بلوغ او دادند ، حكم قتل او را صادر كرد . اما امام با گفتن اين سخن كه اگر تو مدعى « قرابت » با خاندان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله هستى ( به عنوان نوهء ابو سفيان ! ) مىبايد مردى را به همراهى اين زنان تا مدينه بفرستى ، ابن زياد را در شرايطى قرار داد تا از تصميم كشتن وى منصرف شود . « 3 » در خبر ديگرى آمده است كه حضرت زينب عليها السّلام از كشته شدن امام سجاد عليه السّلام جلوگيرى كرد و فرمود : اگر قصد كشتن او را دارند ، اول بايد او را بكشند . « 4 » جاحظ نيز در بر شمردن خطاهاى امويان اشاره به بىحرمتى به امام سجّاد در جستجوى علايم بلوغ پس از واقعهء كربلا كرده است . « 5 » اگر اين اخبار درست باشد ، « 6 » مىبايد سن امام كمتر از آن چيزى باشد كه مشهور است ؛ زيرا نهايت سن بلوغ پانزده سال است و بناچار طبق اين اخبار شرايط به گونه‌اى بوده كه سنى در همين حدود را

--> ( 1 ) . كشف الغمة ، ج 2 ، ص 105 ( 2 ) . تاريخ الطبرى ، ج 5 ، ص 229 ( ط مؤسسة عز الدين ) ( 3 ) . همان ، ج 5 ، ص 231 ( 4 ) . همان ، ج 5 ، ص 231 ( 5 ) . شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 15 ، ص 236 ( 6 ) . على بن الحسين ، سيد جعفر شهيدى ، صص 32 ، 33