الشيخ رسول جعفريان
243
حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي )
توسط امام حسين عليه السّلام است . براى كسى كه از رخ دادن چنين حادثهاى خبر ندارد ، طبيعى است كه حد اقل در ظاهر و از ديد خود او راهى جز آن وجود ندارد كه در پى پيروزى بر دشمن است . اين پيروزى صرفا به يك مبارزهء منتهى به پيروزى ختم نمىشود ، بلكه در نهايت به مسألهء تشكيل حكومت نيز مىانجامد . سؤال اين است كه اگر بنا باشد كه امام حسين عليه السّلام آگاهى پيشين از اين رخداد داشته باشد ، در آن صورت فرض پيروزى سياسى و غلبهء بر دشمن و تشكيل حكومت با اشكال مواجه خواهد شد . به سخن ديگر سؤال اين است كه چگونه ممكن است كسى از شهادت خود آگاه باشد ، و در عين حال هدفى سياسى مشخصى را دنبال كند ؟ الف : يك نظر آن است كه از اساس اين آگاهى پيشين را انكار كرد . در اين صورت براى تحليل مشكل مورد بحث دشوارى خاصى نخواهد بود . مراجعه به منابع نشان مىدهد كه در ميان متكلمين شيعه اين عقيده به اين وسعت طرفدارى ندارد ، بر عكس اخبار تاريخى و حديثى فراوانى بر خلاف آن در متون وجود دارد . ب : پاسخ احتمالى ديگر كه از طرف برخى نيز ابراز شده اين است كه امام حسين عليه السّلام از پيش نسبت به شهادت خود آگاه بوده اما تا زمانى كه به زمين كربلا نرسيده بود ، نمىدانست كه آن شهادت در همين سفر براى وى رخ خواهد داد . به سخن ديگر او به صورت كلى از شهادت خود خبر داشت ، اما جزئيات قضيه از نظر زمانى و مكانى دانسته نبود . با اين فرض مىتوان نوعى هدف سياسى مشخص را تا قبل از رسيدن به زمين كربلا و تطبيق آن اخبار كلى بر حادثهاى كه شرف انجام است ، در نظر گرفت ؛ اين هدف مىتواند به دست گرفتن حكومت باشد . ج : پاسخ ديگر آن است كه هدف را به گونهاى تعريف كنيم كه با اين نوع آگاهى پيشين سازش داشته باشد . اگر هدف تسخير حكومت باشد ، به نظر مىرسد كه حد اقل در ظاهر اين تعارض در تصميم وجود داشته باشد . اما اگر هدف نوعى ايثار براى به راه انداختن يك جنبش انقلابى باشد ، در آن صورت شهادت خود يك هدف سياسى خواهد بود . به اين معنا كه امام از شهادت خود به دقت آگاه بوده و صرفا براى نجات دين دست به اين اقدام زده است . اين سيره در ميان افراد انقلابى عالم مرسوم و معمول