ايستادگى خود را اعلام كردند . « 1 » شب عاشورا ، امام دستور داد تا اطراف خيمه‌ها را ، جز يك طرف ، خندق كندند تا دشمن نتواند از همه طرف بدانها حمله كند . از صبح عاشورا دو سپاه در مقابل يكديگر صف‌آرايى كردند و كوچكترين سستى در سپاه امام ديده نشد . آوردن اهل بيت توسط امام حسين عليه السّلام ، صرف نظر از توجّه به واقعيّات و به تقديرات خداوند و يا مزاياى سياسى آن پس از شهادت امام حسين عليه السّلام ، بيانگر قصد و عمدى است كه امام براى گرفتن حاكميّت از دست يزيد داشته است . حتّى انتقال آنها از مكّه به سمت كوفه ، در ظاهر امر ، ناشى از يك اطمينان سياسى بود كه حكايت از انقياد مردم كوفه در برابر امام داشت . از اين رو نگاه داشتن آنها در حجاز ، از نظر سياسى به مصلحت امام نبود ؛ زيرا بر فرض پيروزى در عراق ، چه بسا حجاز دست امويها باقى مىماند و مىتوان حدس زد كه آنها با اهل بيت امام عليه السّلام چگونه رفتار مىكردند . امام در شب عاشورا به اصحابش فرمود : فردا جز شهادت چيز ديگرى نخواهد بود : فأنتم فى حلّ منّى و هذا الليل قد غشيكم ، فمن كانت له منكم قوة فليضم رجلا من أهل بيتى إليه و تفرقوا فى سوادكم ، فعسى الله أن يأتى بالفتح أو أمر من عنده فيصبحوا على ما اسرّوا فى أنفسهم نادمين ، « 2 » شما از ناحيهء من آزاديد . اين شب است كه شما در آن ايمنيد ، هر كس از شما نيرومند است مردى از اهل بيت را نيز به همراه خويش برداشته و در اين سرزمين به راه افتد ، تا اين كه خداوند پيروزى را نصيب ما كند يا امر ديگرى از طرف خداوند تحقق يابد و اين افراد را از آن قصدى كه در درونشان دارند ، پشيمان گرداند . در اينجا اشاره به اين نكته شده كه ممكن است پيروزى نصيب آنها شود و يا دشمن از قصد خويش منصرف شود . بنابراين از نظر سياسى احتمال ضعيف پيروزى و يا تحوّلى در دشمن وجود داشته است . البته در اين شرايط چنين احتمالى بسيار

--> ( 1 ) . ترجمة الامام الحسين عليه السّلام ابن سعد ، ص 178 ؛ الكامل فى التاريخ ، ج 4 ، ص 58 ، 59 ( 2 ) . ترجمة الامام الحسين عليه السّلام ، ابن سعد ، صص 179 ، 180