الشيخ رسول جعفريان
20
حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي )
اولاده الاحد عشر ائمة الدين صلوات الله و سلامه عليهم اجمعين داشته است . « 1 » كتاب ديگر دلائل الامامة محمد بن جرير طبرى معاصر شيخ طوسى است كه به چاپ رسيده است . نمونهء ديگر الخرائج و الجرائح از قطب الدين راوندى ( م 573 ) است كه به تفصيل از معجزات پيغمبر و امامان عليهم السلام سخن گفته است . متأسفانه ، راوندى منابع خود را ياد نكرده است . اين كتاب تخليص شده و تخليص آن نيز با عنوان كفاية المؤمنين ترجمه شده است . متن عربى در سه مجلد توسط مؤسسة الامام المهدى عليه السّلام به چاپ رسيده است . نمونهء كهن ديگر از اين دست ، كتاب الثاقب فى المناقب از ابو جعفر محمد بن على معروف به ابن حمزه ( متوفاى بعد از 552 ) است . اين اثر نيز اخبارى در معجزات انبيا ، رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله او همچنين معجزات حضرت فاطمه و ساير امامان عليهم السّلام آورده است . يكى از مصادر اين كتاب ، كتاب مفاخر الرضا عليه السّلام از حاكم نيشابورى است . در ميان اهل سنت كتابهاى چون دلائل النبوة از بيهقى و نيز ابو نعيم اصفهانى در همين موضوع تأليف شده است . كتاب تثبيت دلائل النبوة از قاضى عبد الجبار همدانى نيز همين شيوه را دنبال كرده جز آن كه بحث را به صورت كلامى عرضه كرده است . كتابهاى كلامى - تاريخى بخشى از تأليفات كلامى شيعه به تناسب اهميتى كه بحثهاى مربوط به امامت در ميان شيعه داشته ، لزوما به بحث از تاريخ كشيده شده است . بحثهاى امامت عمدتا شامل دو بخش است . بخشى عقلى كه مطالبى در اثبات ضرورت وجود امام و لواحق آن است و بخشى ديگر كه مباحثى تاريخى در اثبات وجود نص ، دليل عدم اعتناى ديگران به نص ، و نيز در انتقاد از صحابه عرضه مىكند . بخش تاريخى اين آثار نوعا انتقاد از خلافت و خلفاست ، چيزى كه تحت عنوان مطاعن از آن ياد مىشود . نكتهء قابل توجه در اين زمينه آن است كه برخى از اين آثار كلامى - تاريخى است و برخى تاريخى كلامى كه عمدتا در شكل حديث ارائه مىشود . نمونهاى از اين كتابها كه بر جاى مانده ، كتاب الاستغاثه فى بدع الثلاثة از ابو القاسم كوفى متهم به غلوّ است كه به چاپ هم رسيده است . كتاب ديگر كتاب سليم بن قيس است كه صرفنظر از شبهاتى كه در مورد برخى از اخبار آن وجود دارد نصى كهن در دفاع تاريخى از عقائد كلامى شيعه در قالب حديث ، در باب امامت است . اثبات الوصية مسعودى را نيز كه بايد به طور قطع از كسى جز مسعودى صاحب مروج الذهب دانست ، مىتوان در رديف آثار حديثى - تاريخى -
--> ( 1 ) . الفهرست ، منتخب الدين ، ص 76