الشيخ رسول جعفريان
191
حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي )
طبعا وراى سياست و مسائل سياسى مطلب ديگرى نيز بوده كه مىبايست حسابش را از ارزيابيهاى سياسى جدا كنيم . امام به سوى منطقهء شراة حركت كرده و شب را در آنجا ماند . فرداى آن روز باز حركت كرد . نيمههاى روز بود كه از دور سپاه ابن زياد به طلايهدارى حر بن يزيد رياحى پديدار شده و راه را بر امام سد كرد . مردم كوفه و رخداد كربلا اكنون مناسب است تا مواضع مردم كوفه را نسبت به رخداد كربلا مرور كنيم . در منابع تاريخى و افواه عوام ، مردم كوفه اهل « غدر و خيانت » دانسته شده و گفته شده است كه وفاى به عهد در ميان آنها امرى نادر است . ما پيش از اين در مورد روحيّات مردم كوفه اشاراتى داشتيم و گفتيم كه مردم كوفه « عجول » بودند و همين « تعجيل » آنها در « تصميمگيرى » هميشه به ضرر خود آنها و حاكمان آنها بوده است . « زود رنج » بودن در كنار « زود قانع شدن » ، « زود تسليم شدن » و « زود سركشى كردن » از روحيّات آنان به شمار مىآيد . « 1 » در اينجا مطالبى را دربارهء موضعگيرى آنها در قبال واقعهء كربلا ، ارائه مىدهيم . مردم كوفه مجموعهء قبايل مختلفى بودند كه در عهد حكّام مختلف ، تركيببندى آنها مختلف بود . اين تغيير شكل در تقسيمبندى قبايل متناسب با مصالحى بود كه حكّام در نظر مىگرفتند . اما در همين حال اغلب حكام نيز خود ملاحظهء رؤسا و بزرگان قبايل را كرده و مىدانستند كه در بسيارى از موارد ، قدرت آنها بيش از قدرت حاكمان شهر است . شيعيان تنها بخشى از مردم اين شهر بودند . درست است كه برخى از قبايل شهرتى به تشيّع داشتند ، اما نمىتوان قبيلهاى را صد در صد شيعى دانست . آنها در قبايل مختلف پراكنده بودند و چندان اتحادى با يكديگر نداشتند . علاوه بر روحيات قبيلهاى ، روحيات خاصّ كوفى بر آنها حاكم بود . لذا چندان متفاوت از ديگران نبودند .
--> ( 1 ) . نك : بحث شناخت مردم كوفه در آغاز مبحث خلافت امام حسن عليه السّلام