الشيخ رسول جعفريان

159

حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي )

چند منبع كهن ، يكى ابن اعثم كوفى ، ديگرى بلاذرى و سوم ابن شهر آشوب مبادرت به ياد از متن كامل صلحنامه به صورت يك معاهدهء رسمى كرده‌اند . مقدماتى كه دربارهء متن مزبور آمده ، نشانگر درستى متن مورد نظر مىباشد . ابن اعثم مىنويسد : زمانى كه برخورد ميان امام و معاويه به صلح انجاميد ، امام حسن عليه السّلام عبد الله بن نوفل را خواست و به او فرمود : نزد معاويه برو و به او بگو : « اگر مردم بر جان و مال و فرزندان و زنان خود ايمن هستند ، من با تو بيعت مىكنم ، در غير اين صورت ، با تو بيعت نخواهم كرد . » عبد الله نزد معاويه رفت و ( از پيش خود ) به او گفت : « براى صلح شروطى وجود دارد كه بايد بپذيرى . اول آن كه خلافت به تو واگذار مىشود در صورتى كه پس از خود خلافت را به امام حسن عليه السّلام واگذار كنى . ديگر اين كه سالانه 55 هزار درهم از بيت المال به او اختصاص دهى . در ضمن خراج دارابجرد را نيز مىبايد به او بدهى . مردم نيز بايد امنيت كامل داشته باشند . معاويه اين شروط را پذيرفت و سپس دستور داد تا برگهء سفيدى آورده ، پايين آن را امضا كرد و آن را نزد حسن بن على عليه السّلام فرستاد . زمانى كه عبد الله بن نوفل بازگشت و مسائلى را كه طرح شده بود بازگفت ، امام به او فرمود : اما دربارهء خلافت پس از معاويه بايد بگويم كه من خواستار آن نيستم . دربارهء شرايط مالى نيز كه تو پيشنهاد كرده‌اى ، اين حق معاويه نيست كه در مال مسلمانان براى من تعهدى بپذيرد . آن‌گاه امام كاتب خود را فرا خواند و دستور داد تا متن قرار داد را به اين صورت تنظيم كند : بسم الله الرحمن الرحيم ، هذا ما اصطلح عليه الحسن بن على بن أبى طالب ، معاوية بن أبى سفيان ، صالحه على أن يسلم إليه ولاية أمر المسلمين على أن يعمل فيهم بكتاب الله و سنة نبيه محمد صلى الله عليه و آله و سلم و سيرة الخلفاء الصالحين ؛ و ليس لمعاوية بن أبى سفيان أن يعهد لأحد من بعده عهدا ، بل يكون الأمر من بعده شورى بين المسلمين ، و على أن الناس آمنون حيث كانوا من أرض الله شامهم و عراقهم و تهامهم و حجازهم ، و على أن أصحاب على و شيعته آمنون على أنفسهم و أموالهم و نسائهم و أولادهم ، و على معاوية بن أبى سفيان بذلك