و مردم را بر آنچه دوست نداشتند ، مجبور نساخت . اينها بعضى از نشانه‌هاى آزادى است كه امام در روزگار حكومتش به مردم اعطا كرد و عدالت اجتماعى و سياسى را ميان مردم محقق ساخت . ( 1 ) عدالت فراگير « عدالت فراگير » ، شعارى بود كه امام به صورتى گسترده ، ندا داد و آن را به عنوان پايه‌اى در همهء دوره‌هاى حكومت خويش قرار داد ، زيرا آن حضرت براى اقامهء عدل و بالا بردن جايگاه درخشش آن ، كوششهاى فراوان نمود و به گفتهء مورخان ، وى نخستين حاكمى در اسلام بود كه خانه‌اى براى داد خواهى بنا كرد كه ستمديدگان و افرادى كه مورد تعدى قرار گرفته بودند ، نامه‌هايى قرار مىدادند و در آنها شرح تعدى يا ستمى را كه بر آنها روا داشته بودند ، مىنوشتند و خود شخصا به آنها رسيدگى مىكرد و حق آنها را مىگرفت و ستم يا تعدى را از آنها دور مىساخت « 1 » . ( 2 ) امام ، توجه خاصى به گسترش عدالت و انتشار آن ميان مردم داشت و به اجماع مورخان ، همهء دستگاههاى حكومت خود را براى نابودى ستم و ريشه‌كن كردن و محو آثار آن ، به كار گرفته بود . آن حضرت عليه السّلام فرموده است : « ذليل ، نزد من عزيز است تا اينكه حق او را بگيرم و قوى ، نزد من ضعيف است تا حق را از او بستانم » . آن حضرت ، يكى از واليان خود را معزول ساخت ، هنگامى كه سوده بنت عماره به حضرتش خبر داده بود كه وى در حكم خود ستم كرده است ، امام به

--> ( 1 ) صبح الاعشى .