- من چيزى غير از اين ندارم . ( 1 ) « من به تو خبر مىدهم كه هيچ چيزى جمع مسلمين را پراكنده و افكارشان را متفرق نساخت ، جز شورايى كه عمر آن را از شش نفر تشكيل داد ، زيرا خداوند ، محمّد را با هدايت و دين حق فرستاد تا او را بر همهء دين ، توانايى دهد هر چند مشركان نپسندند . پس به آنچه خداوند به وى دستور داده بود عمل كرد ، سپس خداوند او را به سوى خود برد و ابو بكر را براى نماز پيش فرستاد و او را براى امر دنيايشان پذيرفتند آنجا كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله وى را براى امر دينشان پذيرفته بود ، پس به سنّت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله عمل كرد و بر سيرهء وى حركت نمود تا اينكه خداوند او را برداشت و عمر را به جاى خويش قرار داد و او همانند سيرهء وى عمل كرد و سپس آن را شورايى ميان شش نفر قرار داد كه هيچ كس از آنها نبود مگر اينكه آن را براى خود مىخواست و براى قومش انتظارش را داشت و نفسش بدان مايل بود و اگر عمر مانند ابو بكر كسى را تعيين مىكرد ، در آن مورد خلافى نمىبود « 1 » » . ( 2 ) از مظاهر نخستين اين شورا ، اشاعهء طمعكاريها و تمايلات سياسى به صورتى آشكار نزد بعضى از اعضاى آن بود و آنها به ايجاد حزبها و فرقه‌گراييها در جامعهء اسلامى پرداختند تا به مسند حكومت برسند و اين امر ، عواقب وخيمى را به وجود آورد كه مسلمين به شدت گرفتار آنها شدند . ( 3 ) اينها بعضى از آفات شورا بود كه مسلمين فجايع و مصيبتهاى فراوانى را از آن تحمّل نمودند ، زيرا راه را در برابر طلقا و فرزندانشان مهيّا ساخت تا به قدرت برسند و زمام حكومت را به دست گيرند و برنامه‌اى را بريزند كه مسلمين با آن

--> ( 1 ) العقد الفريد 5 / 33 - 34 .