( 1 ) هنگامى كه خلافت به وى سپرده شد ، خود ، آنچه را به ابو بكر پيشنهاد كرده بود ، مورد عمل قرار داد و گفت : « ابو بكر در اين امر ، نظرى داشت و من در آن نظر ديگرى دارم و آن كس را كه با پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله جنگيد با آن كه در كنار او جنگيد ، همسان قرار نمىدهم » . ( 2 ) براى مهاجرين و انصار كه در بدر حضور داشتند ، پنج هزار ، پنج هزار مقرر داشت و براى كسانى كه مسلمان شدنشان همانند اهل بدر بوده ولى در بدر حضور نداشته‌اند ، چهار هزار چهار هزار مقرر نمود و براى همسران پيامبر صلّى اللّه عليه و آله دوازده هزار قرار داد بجز صفيه و جويريه كه براى آنها شش هزار مقرر كرد و آن دو نپذيرفتند . و براى عباس عموى پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله دوازده هزار تعيين نمود و براى اسامة بن زيد ، چهار هزار و براى پسرش عبد اللّه ، سه هزار در نظر گرفت كه وى در اين مورد عدم رضايت خود را اعلام كرد و گفت : « اى پدر ! چرا براى وى يك هزار بيش از من تعيين نمودى ؟ براى پدرش فضيلتى نبوده كه پدرم آن را فاقد بوده و براى او چيزى نبوده كه براى من وجود نداشته است . . . » . ( 3 ) عمر به وى گفت : « پدر اسامه نزد رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله از پدر تو محبوبتر بود و اسامه نزد رسول خدا محبوبتر از تو بوده است . . . « 1 » » . ( 4 ) عمر ، عرب را بر عجم و ارباب را بر غلام ترجيح داد « 2 » و اين سياست به ايجاد نظام طبقاتى ميان مسلمين منجر شد و سبب گرديد كه مردم بر حسب قبايل و اصل و نسبشان ، صنف‌بندى شوند و در نتيجه ، نسب‌شناسان براى تدوين

--> ( 1 ) الخراج ، ص 148 - 149 . ( 2 ) شرح نهج البلاغه 8 / 111 .