« عصبيتهايى كه پراكنده شد همچون شاخه‌هاى درخت خارى كه پرتيغ و درهم پيچيده باشد » . ( 1 ) اين كنگرهء سياسى ، زنجيره‌اى دراز از حوادث سهمگين را به دنبال داشت كه بنا به گفتهء محققان ، فاجعهء كربلا ، يكى از آنها بود . « امام كاشف الغطاء رحمه اللّه » مىگويد : تاللّه ما كربلا لو لا « سقيفتهم » * و مثل ذا الفرع ذاك الاصل ينتجه « به خدا قسم اگر « سقيفهء شما » نمىبود ، كربلا به وجود نمىآمد و همانند اين فرع از آن اصل ، حاصل مىگردد » . و ما ناگزير ، بايد توقفى كوتاه براى بحث دربارهء اين كنگرهء مهم داشته باشيم و اينكه چگونه بود كه ابو بكر پيروز شد ؟ ( 2 ) انگيزه‌هاى كنگرهء سقيفه انگيزه‌هايى كه سبب شد تا انصار با آن سرعت زياد و بدون تأمل در تأخير موضوع تا بعد از دفن پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در آرامگاه ابديش ، به تشكيل كنگرهء خود اقدام نمودند ، عبارتند از : ( 3 ) 1 - آنان تحرك سياسى از سوى مهاجرينى كه جبههء قريشى مخالف امام را تشكيل مىدادند ، مشاهده نمودند ؛ زيرا آنان به اتفاق به دور ساختن خلافت از حضرت على عليه السّلام مصمم شدند و از آنها نشانه‌هاى تمرّد ، به وضوح آشكار شد از اين جهت كه از پيوستن به سپاه اسامه خوددارى نمودند و مانع شدند پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مطلبى را بنويسد كه آن را ضامن سعادت و اصالت امّت قرار دهد . و گمان غالب اين است كه انصار از كينه و دشمنى مهاجرين نسبت به امام ، مدت زيادى پيش از وفات پيامبر صلّى اللّه عليه و آله آگاه شده بودند و مىدانستند كه آنان