برخاسته بودند . ( 1 ) مروان و دار و دسته‌اش و همچنين رهبرشان معاويه در شام چنين حقيقتى را به خوبى درك مىكردند و به همين جهت قبل از آنكه عثمان از خلافت كنار رود و اين موقعيت از دست بنى اميه بيرون افتد تصميم بقتل عثمان گرفتند و وضعى پيش آوردند كه خليفه كشته شد و آنها نه تنها از اين خطر بزرگ بيرون جستند بلكه قتل خليفه را بهانه‌اى براى خونخواهى او قرار دادند و مظلوميت او را برخ مسلمانان كشيدند و خود را صاحب خون او شمردند و خونخواهى خليفهء مقتول را بهانه‌اى براى بدست آوردن خلافت قرار دادند و اگر عثمان كشته نمىشد و پيراهن عثمان وسيله‌اى براى بهانه‌تراشى و خلافكارى آنها نبود هرگز خلافت بمعاويه و مروان و تيره و تبارشان نمىرسيد و محال بود كه حتى در خواب هم بچنين پيروزى بزرگ و غاصبانه‌اى دست يابند . خلافتى كه پس از پيامبر بدون هيچ بهائى به خليفهء نخستين رسيد و او هم اين مقام را با نقشهء قبلى بدومين خليفه واگذارد و نقشه اين بود كه پيشوائى مسلمين از بنى هاشم به بنى اميه كه سرسخت‌ترين دشمنان آنها بودند منتقل شود و به اين جهت ريسمان سست شورا بنفع عثمان استحكام يافت و كار بدانجا كشيد كه معاويه هم كه خود و پدرش آزادشدهء دست پيغمبر بودند بطمع خلافت افتاد ، همو كه با پدرش بزرگترين دشمن اسلام بودند . ولى عمر به معاويه ميدان ميداد و او را در تبهكاريهايش آزاد مىگذاشت بطورى كه هر سال به حساب همهء كارگزارانش ميرسيد و به آنها سخت ميگرفت و تنها معاويه از اين محاسبه‌ها و مراقبت‌ها آسوده بود . . گزارشهائى كه به عمر ميرسيد از اسراف‌كاريها و تجمل خواهىهاى معاويه حكايت ميكرد ولى عمر از خطاهاى او چشم