جليل عرفان منش
85
جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )
چهارده كيلومتر به « ده شيخ » مىرسيم ، از ده شيخ تا « كشن » پنج كيلومتر و از آنجا تا شيراز حدود دو كيلومتر راه است . « 58 » بررسى راههاى اهواز تا شيراز و مسير حركت امام عليه السّلام در ابتداى راه اهواز به شيراز يعنى پل اربق ( اربك ) كه برابر نقل ابن حوقل در صورة الارض از آنجا راهى به سمت سوق سنبيل « 59 » است راه را ادامه مىدهيم . جيهانى اين مكان را اولين منزلگاه نام مىبرد و بعد از آن به مسافت شش فرسخ به سمت ارجان از منزلگاه بعدى كه همان ارجان است ياد مىكند . « 60 » اما ساير منابع ، از جمله ابن رسته ، « ازم » را به عنوان اولين منزل آوردهاند . « 61 » و ابن بلخى « بوستانك » « 62 » و قدامة بن جعفر ، « جويرول » را ذكر مىكنند . « 63 » منازل موجود در مسير راه اهواز تا ارجان در نوشتههاى جغرافيدانان با تفاوتهايى ذكر شده است . قدامة بن جعفر بيش از ديگران اين منازل را برشمرده به طورى كه از اهواز تا ارجان برابر شرح او چهارده منزل فاصله است . « 64 » ابن رسته « 65 » در شرح راههاى مختلفى كه ذكر مىكند منازل اهواز تا ارجان را بين چهار تا شش منزل نام مىبرد . و ابن بلخى ، تنها يك منزل ذكر مىكند . « 66 » منابعى كه به ذكر راههاى باستانى پرداختهاند نيز بيش از يك مرحله ذكر نكردهاند . در مجموع منازل مشتركى كه جغرافيدانان از اهواز تا ارجان نام بردهاند : ازم ، رامهرمز ، زط ، وادى الملح و دهليزان است . از ارجان به شيراز ، منازل با شرح
--> ( 58 ) - آنگاه كنيد به : اطلس راههاى ايران ، مؤسسهء گيتاشناسى ، ص 6 - 34 و همچنين نقشهء استان فارس ، مؤسسهء گيتاشناسى . ( 59 ) - ابن حوقل ، صورة الارض ، ص 30 . ( 60 ) - جيهانى ، اشكال العالم ، ص 107 . ( 61 ) - ابن رسته ، الاعلاق النفيسة ، ص 221 . ( 62 ) - ابن بلخى ، فارسنامه ، ص 231 . ( 63 ) - قدامة بن جعفر ، كتاب الخراج ، ص 26 . ( 64 ) - همان . ( 65 ) - ابن رسته ، الاعلاق النفيسه ، ص 221 . ( 66 ) - ابن بلخى ، فارسنامه ، ص 231 .