از ارجان راهى موسوم به « راه شاهى » ، از تخت جمشيد به سمت شوش مىرفته است . « 53 » ابن حوقل نيز به راه خوزستان تا بصره اشاره مىكند و مىگويد اولين منزل آن از ارجان « آسك » بوده است . « 54 » اعتماد السلطنه و فرصت الدّوله آسك را از نواحى اهواز و ميانهء راه ارجان و رامهرمز برمىشمرند و فاصلهء آن را تا ارجان دو منزل ( دو روز ) ذكر مىكنند . « 55 » مسير كنونى اهواز به شيراز از اهواز به « كريت » نوزده كيلومتر و از آنجا به كوپال ، سى و دو كيلومتر است . از كوپال دو راه وجود دارد كه هر دو راه از طريق جادهء اسفالته به رامهرمز مىرسند . در حدود بيست و هفت كيلومترى كوپال به سمت هفتگل يك راه شنى است كه از « يعار » به « مربچه » و از آنجا به رامهرمز منتهى مىشود ، ولى راه مستقيم كوپال به رامهرمز طولانىتر است و قريب هفتاد كيلومتر است . از رامهرمز به بهبهان ، چند راه خاكى و اسفالته وجود دارد كه راه متداول آن از « دو كوهك » به فاصلهء هشت كيلومتر ، « رستم‌آباد » پنج كيلومتر ، « سلطان‌آباد » شانزده كيلومتر ، « كهله » چهارده كيلومتر ، « ارمش » شش كيلومتر و از آنجا به « جايزان » نه كيلومتر است . در مسير راه سلطان‌آباد كه مسيرى قديمى است و جاده‌اى شنى دارد ، راه جادهء شنى و اسفالته به هم مىپيوندد و تا حوالى بهبهان ادامه مىيابد . در جايزان به سمت « جولكى » راه اسفالته به دو راه منتهى مىشود و از آنجا راهى است به سمت « آغا جارى » و ادامهء راه به « بهبهان » ختم مىشود . از جولكى راه ادامه مىيابد و به حوالى « بيد بلند » مىرسد كه مسير راه حدود دوازده كيلومتر است . سپس از آنجا به منطقه‌اى در انشعاب رود مارون منتهى مىشود كه به « كره سياه » مشهور است . رود مارون از حوالى رامهرمز و از سلطان‌آباد تقريبا به موازات جاده در فاصلهء چند كيلومترى امتداد مىيابد و به كرهء سياه منشعب مىشود و شعبه‌اى از آن از كنار رود خيرآباد كه

--> ( 53 ) - ايرانشهر ، 2 / 6 - 1455 ؛ اطلس تاريخى ايران ، نقشهء شمارهء 7 . ( 54 ) - ابن حوقل ، صورة الارض ، ص 30 . ( 55 ) - فرصت الدوله ، آثار العجم ، ص 401 ؛ اعتماد السلطنه ، مرآت البلدان ، 1 / 15 .