جليل عرفان منش

26

جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )

ابو حبيب نباجى گويد : در عالم رؤيا ديدم كه رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله به نباج تشريف آورد ، و در مسجدى كه حجّاج فرود مىآيند وارد شد . گويا من خدمت آن جناب رسيده ، بر آن حضرت سلام كردم و پيش روى او ايستادم . در اين هنگام طبقى را مشاهده كردم كه از برگ درختان خرماى مدينه بافته بودند ، و در آن طبق خرماى صيحانى بود . حضرت از آن طبق مشتى خرما برداشت و به من داد و من آنها را شمردم هيجده دانه بود . پس از اين كه از خواب بيدار شدم ، خواب خود را چنين تعبير كردم كه من هيجده سال ديگر عمر خواهم كرد . بيست روزى از اين جريان گذشت من در زمين خود به امور كشاورزى و باغدارى اشتغال داشتم . شخصى نزد من آمد و گفت : ابو الحسن على بن موسى الرضا عليه السّلام از مدينه آمده و در مسجد نزول اجلال فرموده است . من به طرف مسجد حركت كردم و ديدم مردم گروه گروه به ديدن آن جناب مىشتابند ، من نيز به خدمت حضرت رفتم . آن جناب در همان موضعى نشسته بود كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را در خواب ديده بودم و زير پاى مباركش تخته حصيرى همچون حصير زير پاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بود و در پيش روى او طبقى كه از برگ خرما بافته شده و بر آن خرماى صيحانى بود . پس بر آن جناب سلام كردم ، پاسخ داد و مرا نزد خود طلبيد و مشتى از آن خرما را به من عطا فرمود . من آنها را شماره كردم عدد آنها به قدر عدد خرماهايى بود كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در خواب به من عطا فرموده بود . عرض كردم يا بن رسول اللّه زيادتر از اين به من عطا فرما ، فرمود : اگر رسول خدا زيادتر از اين به تو عطا فرموده است ما هم زيادتر از اين به تو عطا كنيم . « 42 » مسند الامام الرضا عليه السّلام همين روايت را با كمى اختلاف به نقل از مسعودى در اثبات الوصية مىآورد ، امّا در متن روايت ، عبارت « حضرت از مدينه به نباج آمدند » را ذكر نمىكند و مىنويسد : امام عليه السّلام از مدينه به مكّه و از آنجا به قادسيّه و از قادسيّه به نباج آمده است ، « 43 » در حالى كه از روايت شيخ صدوق به روشنى استفاده

--> ( 42 ) - شيخ صدوق ، عيون اخبار الرضا عليه السّلام ، 2 / 8 - 457 . ( 43 ) - نگاه كنيد به : عزيز اللّه عطاردى ، آثار و اخبار امام رضا عليه السّلام ، ص 80 ، و همچنين : مسند الامام الرضا عليه السّلام ، 1 / 171 - 170 . مسعودى در اثبات الوصية ، عبارت « حضرت از مدينه آمد و در مسجد وارد شد » را ذكر كرده كه احتمالا در نقل روايت ، مسند الامام الرضا عليه السّلام آن را به سهو ذكر نكرده است . مسعودى در پايان روايت مىافزايد حضرت آن روز در آنجا ( نباج ) بود ، بعد از آن روز از طريق بصره و اهواز و فارس به طرف خراسان حركت كرد . ر . ك . به : مسعودى ، اثبات الوصيّة ( ترجمهء نجفى ) ، ص 396 . ساير منابع با اختلافاتى به نقل از شيخ صدوق و يا بنابر روايت او ذكر مىكنند . ر . ك . به : ابن صباغ ، الفصول المهمّة فى معرفة الائمة ، ( طبع دار الخلافة ) ، ص 260 ؛ طبرسى ، اعلام الورى ، ص 187 ؛ شيخ عباس قمى ، منتهى الآمال ، ص 303 ؛ نجفى يزدى ، مناقب اهل بيت ، 2 / 172 ؛ مجلسى ، بحار الانوار ، 12 / 77 .