جليل عرفان منش
27
جغرافياى تاريخى هجرت امام رضا ( ع ) از مدينه تا مرو ( فارسي )
مىشود كه حضرت بعد از مدينه از طريق راه بصره به سوى نباج آمده است . ابن شهرآشوب نيز در المناقب اين روايت را ذكر مىكند ، امّا راوى آن ابن علوان و مكان واقعه بصره است كه در جاى خود به شرح آن مىپردازيم . « 44 » اما در اينجا براى روشن شدن اختلافى كه در مسير حركت حضرت از مكّه به قادسيه و از آنجا به نباج و بصره ، و مسير مدينه به نباج و بصره وجود دارد ، ابتدا به بررسى وقايع و حوادثى كه در قادسيه روى داده مىپردازيم . ملاحظاتى دربارهء عبور امام رضا عليه السّلام از قادسيّه ( كوفه ، بغداد و قم ) مسند الامام الرضا عليه السّلام به نقل از بصائر الدرجات ، روايتى را كه در قادسيه روى داده طرح مىكند ، و مىافزايد : « حضرت از طريق باديه از مكّه به قادسيه رفت » « 45 » و سپس در جايى ديگر مىنويسد كه « حضرت از قادسيه به سمت بصره رفت و در چند منزلى بصره به ناحيهء نباج رسيد . » « 46 » امّا آنچه در قادسيّه روى داده ، بنابر روايت احمد بن محمّد بن ابى نصر بزنطى اين است : هنگامى كه حضرت به قادسيه آمد ، مردم به استقبال ايشان رفتند . بزنطى كه خود جزء استقبال كنندگان از حضرت بوده است مىگويد : پس از اين كه به خدمت ايشان رسيدم فرمود : براى من اتاقى اجاره كن كه داراى دو در باشد ، درى به حياط بازشود و درى به بيرون تا مراجعهكنندگان به آزادى رفت و آمد داشته باشند .
--> ( 44 ) - ابن شهرآشوب ، المناقب ، 2 / 397 . ( 45 ) - عزيز اللّه عطاردى ، مسند الامام الرضا عليه السّلام ، 1 / 53 ، 161 - 160 . ( 46 ) - همان ، 1 / 4 - 53 .