است و نزديك معدن نقره با راه كوفه مىپيوندد . « 36 » ابن رسته نيز در الاعلاق النفيسة مىنويسد : هر كس بخواهد راه نباج ( منزلگاهى است در مسير راه بصره ) را طى كند بايد همان راه كوفه تا مكّه را بپيمايد و هر كس بخواهد مىتواند از راه مدينه نيز برود و از جادهء كاروان‌رو هم‌مسير است ، پس كسى كه مىخواهد از راه مدينه برود بايد از نباج به « عيون » رود سپس تا « عناب » ( Anab ) و از آنجا تا معدن نقره سپس تا عسيله پيش برود و تا به راهى كه از براى مدينه وصف كرديم برسد . در معدن نقره راه مردم بصره و كوفه به هم مىپيوندد . با توجه به اين ملاحظات چنانچه از معدن نقره بخواهيم به سمت بصره حركت كنيم بايد از معدن نقره به سوى عناب و از آنجا به سمت عيون و از آنجا به سوى نباج برويم . « 37 » نباج در دويست و شصت و دو ميلى بصره است « 38 » و از آنجا تا بصره شش منزل است . « 39 » ورود حضرت رضا عليه السّلام به نباج مسند الامام الرضا عليه السّلام مىنويسد : امام همام عليه السّلام از قادسيه بيرون شد و از طريق باديه به طرف بصره حركت كرد و پس از چندى به ناحيهء نباج رسيد . نباج بر وزن كتاب نام دهكده‌اى است در كوير بصره كه به آن نباج بنى عامر بن كريز گويند و اين قريه يكى از منازل حاجيان بصره است . ياقوت حموى در معجم البلدان گفته است : نباج در ده منزلى بصره قرار دارد و در اين ناحيه جنگى بين بكر بن وائل و تميم روى داد كه بر اثر آن تميميان پيروز شدند و آب نباج را عبد اللّه بن عامر بن كريز استخراج كرد ، و در آن كشت و زرع نمود و نخلستانها ايجاد كرد . « 40 » شيخ صدوق در روايتى از ابو حبيب نباجى ورود حضرت را به نباج چنين شرح مىدهد : « 41 »

--> ( 36 ) - ابو القاسم بن احمد جيهانى ، اشكال العالم ، ص 52 . ( 37 ) - ابن رسته ، الاعلاق النفيسة ، ص 212 . ( 38 ) - همان ، ص 211 - 210 . ( 39 ) - قدامة بن جعفر ، كتاب الخراج ، ص 17 . ( 40 ) - عزيز اللّه عطاردى ، مسند الامام الرضا ( ع ) ، 1 / 54 . ( 41 ) - شرح اين ماجرا با كمى اختلاف در كتابهاى ديگر آمده است : نگاه كنيد به : مجلسى ، بحار الانوار ( ترجمهء فارسى ) ، 12 / 107 ؛ شيخ عباس قمى ، منتهى الآمال ، ص 302 ؛ نجفى يزدى ، مناقب اهل بيت ، 2 / 177 ؛ مسعودى ، اثبات الوصية ، ص 6 - 495 .