نسبت دهد وفات حضرت را چنين توجيه مىكند : بيمارى على بن موسى الرضا عليه السّلام بيش از سه روز نبود و گفته مىشود على بن هشام انار مسمومى به او خوراند و مأمون بر مرگ وى سخت بىتابى نشان داد . ابو الحسن بن ابى عباد در ادامهء نقل مىگويد : مأمون را ديدم كه قبايى سفيد در برداشت و در تشييع جنازهء رضا سر برهنه ميان دو قائمهء نعش ، پياده مىرفت و مىگفت : اى ابو الحسن پس از تو ، به چه كسى دلخوش باشم و سه روز نزد قبرش اقامت گزيد و هر روز قرص نان و مقدارى نمك براى او مىآوردند و خوراكش همان بود و در روز چهارم بازگشت . « 50 » حمد اللّه مستوفى ، ابن طقطقى و ابن حجر از جمله كسانى هستند كه تصريح مىكنند امام على بن موسى الرضا عليه السّلام را به فرمان مأمون زهر دادند و مسموم كردند . « 51 » ابن اثير با اين كه يك مورّخ سنى مذهب است هر دو نقل را ذكر كرده است ، در جايى مىنويسد حضرت به خاطر افراط در خوردن انگور وفات كرد و در جايى ديگر به مسموم كردن او تصريح مىكند . « 52 » اربلى كه از مورّخان شيعى است در كشف الغمة فى معرفة الائمة بطور كلى منكر مسموم شدن حضرت توسط مأمون مىشود ، منشأ استدلال وى نقلى است از على بن طاووس به شرح ذيل : از شخصى كه به او اعتماد دارم شنيدم كه سيّد رضى الدّين على بن طاووس رحمة اللّه عليه مخالف بود كه مأمون حضرت رضا عليه السّلام را مسموم كرده باشد ، با اين كه او بسيار مطالعه مىكرد و اين مطلب را زياد بررسى و جستجو مىنمود . از چيزهايى كه نظر سيّد را تقويت مىكند همين است كه مأمون خيلى به امام علاقه داشت و او را بر فرزندان و خويشان خود مقدّم داشته و براى ولايتعهدى انتخاب كرده بود . . . از آن گذشته ما قبول نداريم كه اگر سوزن در انگور فرو كنند ، انگور مسموم مىشود . علم طب نيز اين مطلب را نمىپذيرد ، خدا از همه چيز با اطلاع

--> ( 50 ) - يعقوبى ، تاريخ يعقوبى ، 2 / 471 . ( 51 ) - حمد اللّه مستوفى ، تاريخ گزيده ، ص 205 ؛ ابن طقطقى ، تاريخ فخرى ، ص 301 ؛ ابن حجر ، تهذيب التهذيب ( چاپ حيدرآباد ) ، 7 / 387 . ( 52 ) - ابن اثير ، كامل تاريخ اسلام و ايران ، 10 / 293 .