هرگاه چيزى به غنيمت گرفتيد خمس آن از آن خدا و پيامبر و خويشاوندان ( ذى القربى ) و يتيمان و مسكينان و درراه‌ماندگان است » ( انفال / 41 ) . « آن غنيمتى كه خدا از مردم قريه‌ها نصيب پيامبرش كرده است از آن خداست و پيامبر و خويشاوندان و يتيمان و مسكينان و مسافران در راه مانده ، تا ميان توانگرانتان دست به دست نشود » ( حشر / 7 ) . سنّى و شيعه اتّفاق نظر دارند كه منظور از ( ذى القربى ) در اين آيات فرزندان هاشم بن عبد مناف ، جدّ محمد صلّى اللّه عليه و آله و مطّلب برادر هاشم بودند ، « 1 » به استثناى فرزندان دو برادر ديگر هاشم يعنى عبد شمس ( نياى امويان ) و نوفل . پيوند بنى مطّلب و بنى هاشم ريشه در دوران جاهليت دارد و در حلف الفضول ، پيمانى كه اين دو خاندان و چند خاندان ديگر قريشى را در مقابل دو خاندان ديگر و هم‌پيمانان آنان متّحد مىساخت . « 2 » در زمانى كه قريش محمد صلّى اللّه عليه و آله را محاصره كردند و بنى مطّلب براى گسترش حمايت از او به بنى هاشم پيوستند اين پيمان مستحكمتر شد . « 3 » افرادى از بنى مطّلب به خاطر هم‌پيمانى با بنى هاشم سهمى از محصول خيبر را كه به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله تعلق داشت دريافت مىكردند . سهم خويشاوندان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از غنيمت و فىء ، بر حسب روايات بسيارى در كتب حديث ، جبرانى براى استثنا كردن آنان از دريافت صدقه و زكات بود . خويشاوندان محمد صلّى اللّه عليه و آله مانند خود او از سهم بردن از زكات و صدقات منع شده بودند . دليلى كه معمولا براى اين ممانعت مىآورند اين است كه زكات از اندوخته‌هاى ناپاك ( اوساخ ) مردم جمع‌آورى مىشد و زكات گرفتن را عمل تزكيه مىشمردند . خاندان نبوّت به خاطر پاكيزگى و طهارتشان شايسته نبود كه به زكات دست بزنند و يا آن را دريافت كنند . مكتبهاى فقهى سنّى و شيعه ، هر دو ، بر ممنوعيت بنى هاشم از سهيم شدن با مسلمانان

--> ( 1 ) بنابر روايتى به نقل از عيسى بن عبد الله علوى ، محمد صلّى اللّه عليه و آله نيز بخشى از خمس را به بنى عبد يغوث مىداد ( ابن شبّه تاريخ المدينة المنوره ، به اهتمام فهيم محمد شلتوت ، قم ، 1410 / 1989 - 1990 ، ص 645 ) . منظور عبد يغوث بن وهب بن عبد مناف از قبيله زهره دايى محمد صلّى اللّه عليه و آله است . ( 2 ) - وات ، محمد صلّى اللّه عليه و آله در مكه ، ص 6 - 8 . ( 3 ) - همو ، 8 ، 120 - 121 . گلدتسيهر در مطالعات اسلامى مدعى است كه حديث جبير بن مطعم در اين خصوص كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله هاشم و مطلب را بر عبد شمس و نوفل ترجيح مىداد ساخته متعصبان ضد اموى به نفع عباسيان است . اين قضاوت بر اساس ناديده گرفتن كامل حقايقى درباره زندگانى محمد صلّى اللّه عليه و آله و برخورد او با مخالفان مكىاش مىباشد .