با وساطت دوستانش آزاد شد . « 1 » به گفته ابو مخنف عمرو بن زرارة نخعى و كميل بن زياد نخعى نخستين كسانى بودند كه علنا مردم را به بر كنار كردن عثمان و تكريم على عليه السّلام فرا خواندند . وليد در پى اطلاع از فعاليتهاى عمرو بن زراره خواست عليه او و طرفدارانش اقدام كند ، امّا اطرافيانش به او هشدار دادند كه مردم با قدرت تمام اطراف عمرو را گرفته‌اند . مالك اشتر كه او هم از طايفه بنى نخع از قبيله مذحج بود ، دخالت و تأييد رفتار مناسب قبيله خود را اظهار كرد . چون وليد اين اوضاع را به عثمان گزارش داد ، وى دستور داد عمرو ، كه عثمان او را « اعرابى جلف » خوانده بود ، به دمشق تبعيد شود . مالك اشتر ، اسود بن يزيد بن قيس و عموى او علقمة بن قيس نخعى او را همراهى كردند و سپس به كوفه بازگشتند . « 2 » در زمان حكمرانى سعيد بن عاص ، مالك اشتر و چند تن ديگر از كوفه به دمشق تبعيد شدند . آنان در آنجا ابتدا در منزل عمرو بن زراره اقامت كردند . اين مردان كه به قاريان كوفى مشهور بودند كاملا به على عليه السّلام گرايش داشتند . اشتر رهبرى قيام كوفيان عليه والى خود سعيد بن عاص و نيز رهبرى شورشيان كوفى را كه در زمان محاصره خانه عثمان به مدينه وارد شدند بر عهده داشت . در زمان خلافت على عليه السّلام اينان جزو سرسخت‌ترين طرفداران او بودند و برخى از آنان كه زنده مانده بودند ، مانند كميل بن زياد ، از نخستين چهره‌هاى برجسته و ماندگار شيعه شدند . اين طرفدارى كوفيان از على عليه السّلام احتمالا در آغاز خودجوش بود و تا زمان قتل عثمان انسجامى نداشت . هيچ مدركى در دست نيست كه على عليه السّلام در اين زمان ارتباط نزديكى با آنان داشت يا فعاليتهاى آنها را جهت مىداد . امّا بىترديد از وجود آنان اطلاع داشت . على عليه السّلام با عثمان بويژه در زمينه احكام شريعت اختلاف داشت . او كه پسر عمو و پرورش يافته در دامن پيامبر صلّى اللّه عليه و آله بود ، خود را مسئول حفظ و اجراى معيارهاى قرآن و سنّت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مىدانست . او در آغاز حكومت عثمان به عفو عبيد اللّه بن عمر در پى

--> ( 1 ) ابن ابى الحديد ، شرح ، ج 9 ، ص 56 - 58 . در مدينه ، جندب به على عليه السّلام پيشنهاد كرد كه كوفيان را براى حمايت از او دعوت كند ، اما على عليه السّلام اين پيشنهاد را رد كرد و گفت اكنون موقع اين كار نيست . ( 2 ) بلاذرى ، انساب ، ج 5 ، ص 30 . اسود بن يزيد نخعى از شاگردان ابن مسعود بود و سرانجام بر خلاف عموى ( جوانتر ) خود علقمة بن قيس به مخالفت با على عليه السّلام برخاست ( ثقفى ، ابو اسحاق ابراهيم ، الغارات ، به كوشش جلال الدين محدث ، تهران ، 1395 ق ، ص 559 - 565 ) .