مىكوشيد خويشاوندانش را خشنود و از كسانى كه به سبب دشمنى با اسلام مغضوب پيامبر شده بودند ، اعادهء حيثيت كند . او در واقع به پشت‌گرمى خويشاوندان نزديكش و بر اساس اين تصميم و اعتقاد راسخ عمل مىكرد كه بنى اميّه ، يعنى تيرهء اصلى قريش ، تنها گروه شايسته براى حكومت به نام اسلام هستند . زهرى توضيح مىدهد كه عثمان در توجيه بخشش خمس ( غنايم ) افريقيه به پسر عمويش مروان بن حكم و دادن پول ( بيت المال ) به خويشان نزديكش دستورات قرآنى مبنى بر بخشش به نزديكان را تأويل مىكرد ( تأوّل فى ذلك الصلة الّتى امر اللّه به ) . « او اموال را برمىداشت و از بيت المال قرض مىكرد ( استسلف ) و مىگفت : أبو بكر و عمر آنچه را از اين اموال حقشان بود رها كردند ، امّا من آن را برگرفته و بين خويشانم تقسيم كرده‌ام . پس مردم او را بدين سبب نكوهش كردند » . « 1 » اين روايت حاكى از آن است كه عثمان گشاده‌دستى خود براى خويشاوندانش را بر عباراتى از قرآن مبتنى مىدانست كه بخشى از خمس غنايم و فىء را خاص خويشان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله مىشمارد . أبو بكر و عمر با آن‌كه پس از رحلت محمد صلّى اللّه عليه و آله بنى هاشم را از سهم قرآنى خود محروم كردند امّا از آن به نفع خويشاوندان خود استفاده نكردند ، بلكه آن را در بيت المال نهادند . عثمان كه خود را جانشين مشروع پيامبر مىدانست و تمام حقوق او را نيز حق مسلّم خود مىدانست ، معتقد بود كه محقّ و موظّف است كه سهمهاى قرآنى را به خويشاوندان نزديكش بدهد . همچنين او ظاهرا آبادى فدك و ملكى را در وادى مهزور مدينه كه به محمد صلّى اللّه عليه و آله تعلق داشت و أبو بكر و عمر با آن همچون صدقه رفتار كرده بودند ، به ترتيب به مروان بن حكم و برادر او حارث به اقطاع داد . « 2 »

--> ( 1 ) همان ، 25 ، ابن سعد ، طبقات ، ج 3 / 1 ، ص 44 ؛ تاريخ اسلام ، ج 7 ، ص 420 . ( 2 ) ابن قتيبه ، المعارف ، به كوشش ثروت عكاشه ( قاهره ، 1960 ) ، ص 195 . دربارهء مهزور ر . ك : ياقوت ، بلدان ، ج 4 ، ص 701 و لكر ، « محمد در مدينه ، نگرشى جغرافيايى » در مطالعات اورشليم در زمينه زبان عربى و اسلام ، ج 6 ( 1985 ) ، ص 29 - 62 در صفحه 32 يادداشت 32 و 36 - 37 . در عموم منابع آمده معاويه بود كه فدك را به تيول مروان داد ( بلاذرى ، فتوح ، ص 29 - 33 ؛ وچيا واله يرى ، « فدك » ، دايرة المعارف اسلام ( چاپ دوم ) . به هر حال ، بين معاويه و مروان اندكى دوستى برقرار بود ، امّا بعيد به نظر مىرسد كه معاويه فدك را بدون اقدام قبلى عثمان به مروان داده باشد .