سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )

36

تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )

دانشمند به قبول هر شاهدى قبل از كميت شكى است كه نسبت به اعتبار و اصالت اشعار حسان بن ثابت دارند . با وجود اين ، مآخذ شيعه ، و بعضى از نويسندگان موثق سنى ، مدعى هستند كه نخستين مدرك اشعار حسان بن ثابت در موضوع غدير است و اين شاعر ، با اشاره پيامبر هنگامى كه مردم اين موهبت بزرگ را به على ( ع ) شادباش مىگفتند آن را بالبداهه به نظم در آورده و سروده است . با توجه به اين اصل كه حسان ، از اولين سفر تاريخى پيامبر پس از هجرت ، هميشه آن حضرت را همراهى مىكرده است ، قبول اين مطلب ، كه اين واقعه مهم را حسان ، گزارشگر و شاعر رسمى پيامبر ثبت نكرده باشد غير ممكن است . در عين حال از اين واقعه در بعضى از مآخذ نظير ابن هشام ، طبرى و ابن سعد ، كه سيره پيغمبر مىباشند ، ذكرى بميان نيامده است . اينان درباره اقامت پيامبر در غدير يا سكوت برمىگزينند و يا چنانچه از آن ذكر مىكنند درباره حديث سخنى بميان نمىآورند . وكسيا واگليرى ) Veccia Veglieri ( ( 63 ) موضع اين چند نويسنده را چنين شرح مىدهد كه اينان از اينكه با نقل حديث غدير و دفاع از تز احقاق حق على ( ع ) ، دشمنى سنّيان را كه دولتمرد و صاحب قدرت بودند براى خود بخرند واهمه داشتند ، بالنتيجه تذكره‌نويسان غربى هم كه در زندگى محمد ( ص ) پژوهش كرده‌اند و بناى تحقيق خود را بر پايه آن مآخذ نهاده‌اند ، هيچ اشاره‌اى به واقعه غدير خم نمىكنند . با وجود بر اين مسلم است كه پيامبر در اين مكان سخنرانى كرد و بيانات معروف خود را در آنجا ايراد فرمود ، زيرا گزارش اين حادثه مهم ، به شكل موجز و مختصر و يا مفصل و مشروح ثبت شده است . نه تنها يعقوبى كه علائق خاصش به تشيع و على ( ع ) به خوبى شناخته شده است ، بلكه احاديثى هم كه معيار و ملاك سنىها در كارها است آن را نقل كرده‌اند بخصوص احمد بن حنبل در مسند آن را ذكر مىنمايد . اين حديث به حدى فراوان ذكر شده و آنچنان مورد تصديق اساتيد مختلف قرار گرفته است كه انكارش غير ممكن به نظر مىرسد . ( 64 ) به هرحال هرگز مبناى مجادله بين شيعه و سنى ، صحت واقعه غدير خم و توجه و عنايت خاص پيامبر به على ( ع ) آنچنان كه ذكر شد ، نبوده و نيست . نكته اختلاف ، معنى كلمه مولاست كه پيامبر اكرم ( ص ) آن را در سخنان خود به كار برد شيعيان اين كلمه را بمعنى رهبر ، آقا و سرپرست مىگيرند و صريحا على ( ع ) را