ذات او و اعمال او ، نيت و اراده او و ظرفيت انسانى به اطلاع عموم مىرساندند . مآخذ مختلف ، به خصوص كشّى ، خاطره‌اى را كه از زراره تصوير مىكنند اين است كه او نقش بسيار مهمى را در بسط تفكّر تشيّع حقه ايفاء كرد و در شكل دادن به اعتقاد امامت سهم عمده‌اى داشت . او يكى از نويسندگانى است كه در همه كتاب‌هاى عمده شيعه بيشترين روايات را از او نقل مىكنند . ابو جعفر محمد بن نعمان الاحول شخصيت بارز ديگرى در ميان متكلمين كوفه بود كه مسأله امامت را با ديگر مسائل كلامى به هم بپيوست . اطرافيان او را اصحاب ملل و نحل ، النعمانيه مىنامند . ( 83 ) او به خاطر برترى و فضيلتى كه در مناظره‌ها و آگاهى كه در مسائل كلامى داشت ، و نيز جواب‌هاى گوشه‌دار و طعن‌آميزش در جرّ و بحث‌ها با مخالفين ، در ميان همه پيروان امام ششم ممتاز گرديد . الاحول از شيعيان فوق العاده متعهّد بود كه ابتدا از فداكارترين پيروان امام باقر ( ع ) بشمار مىرفت و از حقوق آن حضرت در برابر زيد دفاع مىكرد و پس از آن امام به جرگهء هواداران سرسخت و پرحرارت امام صادق ( ع ) و سرانجام امام موسى الكاظم ( ع ) درآمد . شايد بخش بيشتر فعّاليّت‌هاى فكرى او در پيشبرد اهداف تشيّع در دوره امام ششم باشد . او از برجسته‌ترين ياران امام صادق ( ع ) به حساب مىآمد و از كسانى بود كه پس از آن امام ، امامت موسى كاظم ( ع ) را بدون ترديد پذيرفت . ( 84 ) گزارش‌هاى فراوانى وجود دارد كه وى جرّوبحث‌هاى تندى با ابو حنيفه داشته است و او را به خاطر مرجئه بودن تحقير مىكرد . و از او نفرت داشته است . ابو حنيفه ، نيز با تمسخر و توهين نسبت به او رفتار مىكرد . ( 85 ) الاحول را دليرترين و پرسروصداترين شخص در ايمان و اعتقاد به حقوق امامان بر حق ، در زمينه‌هاى عقلى و استدلالى توصيف مىكنند . ( 86 ) به عنوان حامى فدايى امامان بر حق ، از اين عقيده دينى كه خداوند اطاعت كامل امامان را واجب كرده است ، دفاع مىكرد . امامانى كه حامل علوم ربانى براى هدايت و ارشاد مردمند . گفته مىشود كه او نويسنده‌اى توانا و پركار بوده است و نويسندگان عناوين بعضى از آثار او را ذكر مىكنند . آثار او شامل كتاب الامامه ،