سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )

315

تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )

اين حال آمادگى كامل داشتند تا برگرد هر يك از اعضاء طايفه محترم طالب كه بتواند آنان را از اين رنج‌ها و مصائب رهايى بخشد ، بگردند . بنابراين ، قسمت اعظم جمعيّت بومى كوفه ، بخصوص طبقات پائين اجتماع درحالىكه اين احساسات آنان را به نوسان مىآورد ، آماده بودند تا خود را با هر حركت ضد اموى هماهنگ سازد . اين چنين بود كه از دعاوى فريبنده و ترديدآميز عبد اللّه بن معاويه ، ( 55 ) نبيره جعفر بن أبي طالب ، برادر بزرگتر على ( ع ) ، پشتيبانى شد . طبرى خاطرنشان مىسازد كه اكثر پيروان او را بردگان و مردم عادى كوفه و روستانشينان حومه آن تشكيل ( 56 ) مىدادند . عبد اللّه بن معاويه ، پس از يك قيام ناكامانه در كوفه ، قصد عزيمت به فارس داشت و تا زمانى كه مورد سوء قصد ( احتمالا بوسيله ابو مسلم ) ( 57 ) قرار گرفت بر ناحيه بزرگى از فارس استيلا داشت . مىتوان قبول كرد كه ابن معاويه با معرفى خود به عنوان سفير و رسول ابو هاشم در فارس به چنين موفقيّتى نائل شد ، و خود را به كيسانيه پيوند داد . در عين حال تبليغات عبد الله بن معاويه در خراسان وظيفه سازماندهى رهبرى قيام موفقيّت‌آميزترى را براى آينده آسانتر ساخت . پس از اين نهضت‌ها و قيام‌ها ، اكنون زمان مناسب براى انجام يك قيام موفّق فرارسيده بود و اين قيام در حقيقت به طرفدارى علويان نبود بلكه براى عباسيان بود كه براى مدّتى در اين زمينه توطئه مىكردند و منتظر فرصت بودند . على بن عبد اللّه بن العباس بن عبد المطلب اولين شخصى از خاندان عباسيان بود كه جاه‌طلبى خود را رشد مىداد ولى زمينه خاصى براى مشروعيّت او و حمايت از آن وجود نداشت . پدربزرگش ، عباس عموى پيامبر هرگز دعوى خلافت براى خود نكرده بود . علاوه بر اين ، وى از آخرين كسانى بود كه بعد از فتح مكّه اسلام آورد و سياست فرصت‌طلبانه او ، ( 58 ) مانع اشاعه شهرت او در ميان مسلمانان شده بود . عبد اللّه بن عباس نيز ، گرچه به دانش و فضيلت شهرت داشت ، ولى هيچ‌گونه انگيزه سياسى نداشت و هميشه از حقوق على بن أبي طالب ( ع ) ( 59 ) دفاع مىنمود . او از طرف على ( ع ) حاكم بصره بود و هنگامى كه قضيّهء حكميّت پيش آمد و ابو موسى اشعرى حاكم شد نماينده شخصى على ( ع ) در اين قضيّه بود . ( 60 )