سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )

294

تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )

كه اگر امامى بخواهد معروف شود و به امامت پذيرفته گردد بايد در حالى كه قائم به سيف ( 56 ) است احقاق حق نمايد . امام باقر ( ع ) و زيد بر روى اين نكته نزاع كردند زيرا زمانى كه زيد حكم كرد كه امام بايد عليه مستكبرين به قيام آشكار برخيزد ، امام باقر يادآورى كرد كه : « بنابراين تو منكر امامت پدرت هستى ، زيرا او هرگز در اين مورد به منازعه برنخاست . » ( 57 ) وقتى كه ابو بكر بن محمد الحضرمى و برادرش علقمه ، دو نفر از شيعيان كوفه ، از زيد پرسيدند كه آيا على ( ع ) قبل از اين كه دست به شمشير برد امام بود ، او از پاسخ به اين سؤال امتناع ورزيد و همين امر موجب شد كه آنان هم‌پيمانى و تعهد خود را با زيد بگسلند و به سوى امام باقر ( ع ) روى آورند . ( 58 ) يكى از مسائل حساس كه به خلافت ابو بكر و عمر مربوط مىشد اين بود كه زيد ، درحالىكه با نظريه معتزله موافق بود ، اعتقاد داشت كه شيخين ( ابو بكر و عمر ) امامان انتخابى مشروع و برحق بوده‌اند گرچه او ، على را بر آنها ترجيح مىداد . همين مطلب محافل محدّثين را فوق العاده زياد تحت تاثير قرار داد . در همان حال ، وى « حالت ميانه‌روى » آئين معتزله را رد كرده ولى نسبت به نظر و اصل بن عطا اعتراضى نداشت . و اصل معتقد بود كه در كشمكش بين « على و مخالفينش » حتما يكى از دو طرف مقابل نادرست بوده‌اند گرچه و اصل مطمئن نبود كداميك از طرفين قضيه نادرست بوده‌اند ، ( 59 ) و ليكن زيد ، امتيازات و پرهيزگاريهاى على ( ع ) را آنچنان و الا مىدانست كه بطلان او را هرگز روا نميداشت . با وجود اين ، تأكيد ويژه زيد به قبول خلافت ابو بكر و عمر ، محبوبيت او را در ميان ميانه‌روها از اين جهت و بر اين مبنا فزونى داد . از سوى ديگر مسأله خلافت شيخين در ميان شيعيان نيز در اين زمان مورد بحث جدى قرار داشت و از طرف ديگر موفقيت زيد با اتخاذ اين موضع در قبال خلفاى اول ، اوضاع پيچيده و جو آشفته‌اى را براى امام باقر ( ع ) بوجود آورد . زين العابدين ( ع ) هرگز عليه دو خليفه اول سخن نگفت ، ولى در كنار امام باقر ( ع ) افراطيونى بودند كه پيوسته اين سؤال را در ميان شيعيان حقّه مطرح مىكردند . از اينرو امام باقر ( ع ) در مورد عقيده‌اش درباره شيخين بارها مورد