سيد حسين محمد جعفري ( مترجم : سيد محمد تقى آيت اللهى )
288
تشيع در مسير تاريخ ( فارسي )
مانند عبادت طولانى ، پرهيزگارى و بخشندگى و سخاوت ، پيوسته مورد احترام وسيع مردم قرار داشت . پرهيزگارى او درجه والايى داشته است زيرا مايل نبود كه تقوا و زهد خود را نمايش دهد . وقتى كه با مردمى كه او را نمىشناختند به سفر مىرفت مىكوشيد تا همچنان ناشناس بماند و از فرزند پيامبر بودن خود بهرهبردارى نكند و خويشتن را بر ديگران برترى ندهد . ( 31 ) زين العابدين ( ع ) در سال 94 / 713 - 712 رحلت كرد و در قبرستان بقيع مدفون شد . او سى و چهار سال پس از مرگ پدرش زيست ، دورهاى بحدّ كافى طولانى تا خود را در آن به عنوان امين ميراث پدر تثبيت كند و نقش و مهر شخصيّت خود را بر پيروان و ياران خويش بگذارد . بنا به احاديث متفق القول شيعيان ، زين العابدين قبل از مرگ ، محمّد باقر ( ع ) ، بزرگترين پسرش را به عنوان وصى و جانشين خود معرفى كرد . ( 32 ) ممكن است كسى در وجود هر نوع وصيتنامه صريحى از حسين ( ع ) قبل از شهادتش در معرفى زين العابدين ( ع ) به جانشينى خود ترديد روا دارد ولى در اين حديث كه زين العابدين ( ع ) قبل از رحلت ، فرزندش محمد باقر ( ع ) را صريحا به جانشينى خود منصوب كرد ، حد اقل در حلقه هوادارانش ، هيچگونه شكى نمىتوان كرد . عامل مسلّمى كه اين حديث را به ما مىباوراند اين است كه در طول زندگى زين العابدين ( ع ) ، اكثر شيعيان نسل حسين ( ع ) را ترك كردند و به سوى ابن الحنفيه رفتند و سپس امامت ابو هاشم ، فرزند محمد بن الحنفيه را پذيرفتند . زين العابدين ( ع ) اين اقدام را غصب حقوق خود دانست و با مشكل زياد موفق شد گروهى از پيروان خود را بر اساس اصل حقانيّت جانشينى پيامبر از طريق نسل حسين ( ع ) و فاطمه ( ع ) گرد خود جمع آورد و بنابراين كاملا طبيعى بود كه جانشينى را به فرزند بزرگش تفويض كند تا وى بتواند وظائف او را بر اساس همان ارزشها و در همان زمينهها ادامه دهد . زين العابدين ( ع ) با احقاق حقّ خود به جانشينى حسين ( ع ) و جمعآورى عدهاى از پيروان برگرد خويش تنها بنياد حقه شيعيان را گذاشته بود و اين وظيفه محمّد باقر ( ع ) بود تا اصول حقّانيّت و مشروعيّت را در مفهوم وراثت و جانشينى پيامبر بتدريج تكامل بخشد .