بعضى از مورّخين مسلمان كه تحت نفوذ قدرت‌هاى حاكم زمان قلم به دست مىگرفتند و جمعى از علماى مذهبى كه لزوما سعى داشتند تا موقعيت سازش كارى بين قدرت‌هاى حاكم از طرفى و جامعه اسلامى از طرف ديگر پيدا كنند ، اقدام حسين ( ع ) را به صورت كوشش جاه‌طلبانه براى احراز قدرت سياسى و همچنين به عنوان خطاى در قضاوت ، ارزش‌يابى مىكنند . دانشمندان غربى اسلام‌شناس ، در تلاش‌هاى خيلى سطحى خود در مطالعه نهضت حسينى ، خود را در معرض متدولوژى مكانيكى ويژه‌اى كه آن را « روش علمى تاريخ » مىنامند قرار داده‌اند . مكتب آلمانى مستشرقين ، اولين مكتبى است كه در ميدان شرق‌شناسى جديد وارد مىشود ، گرچه اين مكتب واقعا سهم ارزشمند و معينى را در رشته‌هاى بخصوصى از تاريخ مطالعات غربى - اسلامى ، با جامعيّت و عمق تحسين‌انگيز به همراه دارد ، ليكن آنچنان خود را به روش علمى تاريخ متعهد ساخته است كه هرگز نمىتواند « عواطف » را كه در درك تاريخ مذهبى و تكوين آن اهميت حياتى دارند دربرگيرد . تاثير مكتب آلمانى آنچنان نيرومند بوده است كه اين بينش همچنان مورد تأكيد قرار گرفته است و مكاتب بعدى دانشمندان انگليسى و فرانسوى ، به جز استثنائات كوچك ، همان بينشى را دنبال كرده‌اند . از اين رو ، باعث كمال تاسف است كه تراژدى كربلا را اين دانشمندان با همان مكانيسم تاريخى مورد توجه قرار داده‌اند ، و هيچ‌يك از آنان در مطالعه و بررسى هدف و معنى و مفهوم نهضت و انقلاب حسينى كوشش نكرده است . بنابراين ، براى اين دانشمندان ، كاملا طبيعى بود كه حسين ( ع ) را به صورت شخصى ماجراجو و بدسرشت توصيف كنند ، كه براى اخذ قدرت سياسى قيام كرد و نهضت او شورشى عليه نظام حاكم مستقر بود و عمل او بر پايه وعده‌هاى حساب نشده و مصيبت‌بار كوفيان قرار داشت . ( 65 ) پيش از اين به صورتى گذرا اشاره كرده‌ايم كه حسين ( ع ) از اوضاع و احوال و نتايج حاصله از آن كاملا آگاه بوده است دهها نفر در بين راه و در جاده‌اى كه مدينه را به مكّه مىپيوست و سپس در زمانى كه « خانه خدا » را به سوى كوفه ترك مىكرد درباره خطرهايى كه وى در پيش دارد به او هشدار دادند و اين جمله را كه « قلوب عراقيان براى اوست و شمشيرهاى آنان براى دشمن اوست » بازگو كردند ولى