5 كوفه : پايگاه فعّاليّت شيعيان از زمانى كه على ( ع ) در سال 36 / 656 به كوفه نقل مكان كرد و يا حتى زودتر از آن ، اين شهر مركز اصلى نهضتها ، الهامات ، امّيدها و بعضى اوقات كوششهاى هماهنگ شيعيان شد . در داخل و اطراف كوفه ، بسيارى از حوادث آشفته كه تاريخ صدر تشيّع را مىسازد ، واقع گرديد . حوادثى نظير تجهيز قواى على ( ع ) براى جنگهاى جمل و صفّين ، انتخاب و كناره‌گيرى حسن ( ع ) از خلافت ، قيام حجر بن عدى الكندى ، قتل عام حسين ( ع ) و يارانش ، نهضت توّابين و قيام مختار از جمله اين حوادث است . با اين حال ، كوفه جايگاه موانع ، ناامّيدىها ، محروميّت‌ها و حتى خيانت و شكست در آرزوهاى شيعيان از طرف كسانى بود كه نمىتوانستند خاندان على ( ع ) را در فرمانروايى جامعه مسلمانان ببينند . بنابراين در اين فصل كوشش مىشود كه به اختصار ، ماهيّت و تركيب شهر كوفه و ويژگى و گرايشهاى مردم آن سامان بررسى گردد . شهر كوفه در سال 17 / 638 ، در حدود سه سال پس از خلافت عمر بن الخطاب در مدينه ، تأسيس شد . ( 1 ) پس از پيروزيهاى مسلمين در جنگهاى قادسيّه ،