« شكست‌ها » در تاريخ تكوين تشيّع نقطهء تحوّل و آغاز فصل جديد مىگردد . جگرسوزى حاميان على ( ع ) از شكست‌ها و نااميدىها به وجود آمد و بنياد تاريخى بسط تمايلات فرقه‌اى شيعه را فراهم ساخت اعمال تخريبى انجام شده نسبت به شيعيان مادهء لازم جهت تشكيل نظام مستقلى در داخل اسلام را به او داد . تلاش به منظور درك اوضاع به صورت مجموعه‌اى مرتبط ، اين حقيقت را نشان مىدهد كه انتخاب على ( ع ) يك پيروزى براى ديدگاه ويژه جانشينى كه پيش از اين مورد غفلت قرار گرفته بود به حساب مىآمد و نيز ضربهء عظيمى به همهء كسانى بود كه اصل رهبرى را عارى از عقيده‌هاى اوليّه‌اى كه بر اساس قداست ارثى بعد از رحلت پيامبر قرار داشت پذيرفته بودند . با جانشينى على ( ع ) ، اين دو ديدگاه رقيبانه براى اولين بار به مرحلهء برخورد و تعارض جدّى رسيد و به شكلهاى معيّنى متبلور گرديد . نگرش قبلى كه دوباره به زودى شكست خورد بازيابى بيانى بر تمايلات جدايىخواهانه سازمان فرقه‌اى بود و دومى كه شديدتر و پيروزمندانه دوباره پديدار شد و در خاتمه خود نيز به گونه‌اى شكل گرفت كه مراكز امت اسلامى يا جماعت شدند . يعقوبى سخنانى را كه در آنها على ( ع ) مورد ستايش حاميان غيور و پرحرارت و اغلب ياران خود به مناسبت انتصاب قرار مىگيرد ، نقل مىكند و تمايلات و احساساتى كه اين گروه بدان حضرت مىنگرند بيان مىدارد . براى نمونه ، مالك بن الحارث الاشتر با اعلام اين كه على ( ع ) وصى الاوصياء ( وصى از ميان اوصياء پيامبر ) و وارث العلم الانبياء ( وارث دانش پيامبران ) است با او بيعت مىنمايد . ( 38 ) هاجسن Hodgson اين مطلب را كه آيا اين اصطلاحات واقعا در عطف به على ( ع ) در آن زمان به كار رفته مورد ترديد قرار مىدهد . ( 39 ) در بادى امر ، بايد به خاطر داشت كه مالك بن الاشتر اصلا يمنى بوده است . عربستان جنوبى سرزمين تمدن باستان بود جائى كه مدت هزار سال پادشاهان يكى پس از ديگرى طبق اصل دودمانى به سلطنت مىرسيدند و بخاطر دارا بودن شايستگىهاى فوق العاده مورد توجه قرار داشته‌اند . حتى اگر اعراب قرن هفتم ميلادى تجربهء شخصى در پادشاهى نداشتند بايد ناآگاهانه تحت نفوذ اين سنت مداوم قرار گرفته