سبط ابن الجوزي ( مترجم : محمدرضا عطائى )
30
تذكرة الخواص ( شرح حال و فضائل خاندان نبوت ) ( فارسي )
( 1 ) احمد بن حنبل ، اين حديث را در كتاب « الفضائل » كه دربارهء امير المؤمنين ( ع ) نوشته است ، و مىگويد : ابو محمد عبد العزيز بن محمود بزّاز از ابو الفضل محمد بن ناصر سلمى به نقل از ابو الحسن مبارك بن عبد الجبّار صيرفى و او از طاهر محمد بن على بن محمد بن يوسف و او از قول ابو بكر احمد بن جعفر بن حمدانى قطيعى به نقل از عبد اللّه ابن احمد مىگويد : پدرم از قول وكيع به نقل از اعمش و او از سعد بن عبيدة بن ابى برده نقل مىكند كه على ( ع ) تا بيرون شهر مدينه براى خداحافظى با پيامبر ( ص ) آمده بود در حالى كه گريه مىكرد و مىگفت : « يا رسول اللّه تو مرا با ماندگان ، در شهر بازگذاشتى در صورتى كه من دوست ندارم شما جايى برويد و من همراهتان نباشم ؟ » پيامبر ( ص ) فرمود : « يا على آيا تو راضى نيستى كه نسبت به من به منزلهء هارون باشى نسبت به موسى جز اين كه نبوّت پس از من نيست ، در حالى كه تو خليفهء منى » . و در روايتى آمده است كه چون رسول خدا ( ص ) آهنگ تبوك كرد ، على ( ع ) را در ميان اهل بيت و همسرانش گذاشت ، چون مدينه از مردان خالى مىشد و نسبت به آنها بيمناك بود ، منافقان گفتند كه پيامبر ( ص ) مايل نبود على ( ع ) را همراه خود ببرد ، اين سخن چون به گوش على ( ع ) رسيد ، خود را بيرون شهر به پيامبر ( ص ) رساند در حالى كه گريه مىكرد ، قضيه را به آن حضرت عرض كرد . ( 2 ) بحثى دربارهء حديث منزلت محمد بن شهاب زهرى مىگويد : رسول خدا ( ص ) على ( ع ) را در ميان اهل بيتش گذاشت همان گونه كه موسى ( ع ) برادرش هارون را موقعى كه به ميقات رفت ، در ميان مردم گذاشت ، و اين كه پيامبر ( ص ) فرمود : « پيامبرى بعد از من نيست » زيرا كه شريعت وى تمام شرايع را نسخ كرد . و مورّخان و سيرهنويسان اتّفاق نظر دارند كه على ( ع ) جز جنگ تبوك در همه جنگها به همراه رسول خدا ( ص ) بود و همگى بر آنند كه در اين نبرد كشتارى رخ نداد ، از عدى بن حاتم در اين باره پرسيدند ، او در جواب گفت : در اين جنگ آن دلاورى كه بايد پيكار كند حضور نداشت ! و اما سخن معاويه كه به سعد گفت : چه چيز مانع شده كه به ابو تراب ناسزا بگويى ؟ چون معاويه خود به على ( ع ) ناسزا مىگفت و نيز دستور داده بود تا مردم ناسزا بگويند و سعد از دشنام دادن به وى پرهيز كرد و او به خاطر خدا باكى از ملامت