به عنوان خلافت بيعت كردند و نخستين كسى كه بيعت كرد ، قيس بن سعد بن عباده بود ، عرض كرد : دستت را باز كن تا بر اساس كتاب خدا و سنت رسولش با تو بيعت كنم كه اين تمام شرايط را مشتمل است ، پس بيعت كرد و مردم هم بيعت كردند و به قولى پس از گذشت دو روز از شهادت على ( ع ) با او بيعت كردند . ( 1 ) زهرى مىگويد : دانشمندان مىگويند : با على ( ع ) چهل هزار از مردم عراق بيعت كردند تا پاى جان كه با وى به شام بروند و چون آن حضرت به شهادت رسيد همانها با حسن ( ع ) بيعت كردند . مىگويد : حسن ( ع ) مبارزه را ترجيح نمىداد بلكه مايل بود از خون‌ريزى جلوگيرى شود ، و حسن ( ع ) مىدانست كه قيس بن سعد در اين مورد با او هم عقيده نيست اين بود كه شش ماه ، تا آخر ماه ربيع الاول سال چهل و يك هجرى در كوفه ماند سپس از كوفه بيرون آمد و به مداين وارد شد و قيس بن سعد را پيشاپيش با دوازده هزار نفر فرستاد و معاويه نيز با سپاهيانش از شام آمدند . ( 2 ) شعبى گويد : در آن ميان كه حسن ( ع ) در مداين ميان خيمه‌اش بود و قيس بن سعد پيشاپيش رفته بود ناگهان مناديى در بين سپاهيان فرياد برآورد كه قيس بن سعد را كشتند ، فرار كنيد ! به خيمهء حسن ( ع ) ريختند و بين آنها نزاع در گرفت تا اين كه فرش ( زير پاى ) آن حضرت را كشيدند و با خنجرى ضربتى بر او وارد كردند كه خون جارى شد و در نتيجه بيشتر علاقه‌مند بود تا در ميان جمع باشد ولى از مردم بيمناك بود از اين رو در مداين بيضاء به منزلى با ديوارهاى بلند وارد شد ، فرمانرواى مداين سعد بن مسعود ثقفى عموى مختار بن ابو عبيده بود كه على ( ع ) او را بر حكومت آنجا گمارده بود ، مختار كه در آن موقع هنوز جوان بود به عموى خود گفت : آيا مايلى كه بىنياز و ارجمند شوى ؟ گفت : چگونه ؟ مختار گفت : حسن را دستگير و به معاويه تسليم كن . سعد گفت : خدا تو را بكشد ! من بر پسر پيغمبر حمله ببرم و او را به پسر هند تحويل دهم ! بدترين كس باشم اگر اين كار را بكنم . ( 3 ) ابن سعد در « طبقات » نقل كرده است كه مختار به عمويش سعد گفت : آيا مايلى كارى بكنى كه عرب به آقايى برسد ؟ گفت : چه كارى ؟ گفت : مرا بگذارى تا گردن اين مرد يعنى حسن ( ع ) را بزنم و نزد معاويه ببرم ! گفت : خدا روى تو را سياه كند اين چه آزمونى است كه ما را نسبت به اهل بيت پيامبر ( ص ) در معرض آن قرار مىدهى ؟