( 1 ) شرح حال مؤلّف ، به قلم : سيد محمد صادق بحر العلوم شمس الدّين ابو المظفر يوسف بن فرغلى « 1 » بن عبد اللّه بغدادى - نوهء دخترى حافظ ابو الفرج عبد الرّحمن بن جوزى - حنفى « 2 » . در سال 581 ه . در بغداد به دنيا آمد . ( 2 ) محمد عبد الحىّ اللكنويّ هندى در كتاب الفوائد البهيّة در شرح حال حنفيه ، ( ص 230 ) شرح حال او را به تفصيل نوشته است ؛ او مىگويد : « وى علم فقه را آموخت و برازنده شد ، از جدّ مادريش -

--> ( 1 ) فرغلى به ضمّ فاء و راء ، سپس غين معجمه و بعد از آن لام و ياء ، بعضى از نويسندگان اين كلمه را « قزاغلى » با قاف و زاء و بعد از آن الف سپس غين معجمه و در آخر لام و ياء نوشته‌اند . ( 2 ) ابو الفرج عبد الرّحمن بن على بن محمد بكرى حنبلى معروف به ابن جوزى ، فاضل محقّق كه در سال 508 ه . به دنيا آمد ، وى در تفسير ، حديث ، صناعت ، وعظ و در همهء علوم دست توانايى داشت و در علوم مختلف ، تأليفاتى دارد . بعضى گفته‌اند كه وى سرقلمهايى را كه با آنها حديث نوشته بود ، جمع‌آورى كرد و مقدار زيادى شد ؛ وصيّت كرد كه با آنها آبى را كه پس از مردنش براى غسل دادن او استفاده مىشود ، گرم كنند سرقلمها نه تنها براى اين كار كفايت كرد بلكه زياد آمد ! وى سرآمد هوشمندان بود . از او داستانهاى عجيبى نقل كرده‌اند ، از جمله نقل كرده‌اند كه بين اهل سنّت و شيعه در مورد اين كه أبو بكر برتر است يا امير المؤمنين على ( ع ) نزاعى در گرفت و همگى به پاسخى كه ابو الفرج بدهد رضايت دادند و كسى را در پى او فرستادند ، در حالى كه او بر منبر بود ؛ آن شخص در همان مجلس وعظ پرسيد : ابو بكر افضل است يا امير المؤمنين على ؟ گفت : پس از پيامبر ( ص ) آن كسى بالاتر است كه دخترش همسر اوست ! گفت و پايين آمد تا كسى دوباره نپرسد . وى سيصد نوشته دارد كه بعضى را زركلى در الاعلام و بعضى را ديگران نام برده‌اند . ابو الفرج در سال 597 ه . درگذشت . جوزى به فتح جيم و سكون واو منسوب به اسكلهء جوز ، از اسكله‌هاى مشهور است .