سبط ابن الجوزي ( مترجم : محمدرضا عطائى )
134
تذكرة الخواص ( شرح حال و فضائل خاندان نبوت ) ( فارسي )
صحنه را ديدند ، گفتند : ما حكم قرآن را پذيراييم ( 1 ) و از همه كس سختگيرتر به على ( ع ) ، اشعث بن قيس بود . پس على ( ع ) فرياد برآورد : « اى مردم ! به حال خودتان باشيد ، به خدا سوگند كه آن دغلباز نابكارزاده شما را فريب مىدهد ! » مسعر بن فدكى تميمى ، زيد بن حصن طلائى و گروهى از كسانى كه بعدها بر آن حضرت خروج كردند و در نهروان با او جنگيدند فرياد برآوردند : چگونه با آنها مىجنگى در حالى كه ايشان داورى كتاب خدا را درخواست دارند ؟ اگر تو درخواست آنها را رد كنى تو را تسليم ايشان مىكنيم و يا همان كارى را با تو مىكنيم كه با عثمان كرديم بنابراين كسى را به دنبال اشتر بفرست تا بيايد ! على ( ع ) خشمگين شد و فرمود : « شگفتا آيا از معاويه اطاعت مىكنند و از من فرمان نمىبرند ؟ ( 2 ) خدا ابن عبّاس را پاداش دهد كه او از پشت پردهاى نازك ، غيب را مىنگريست ! » ابن عبّاس در اول كار گفته بود : مرا نزد معاويه بفرست به خدا سوگند كه رشتهاى براى او بتابم كه نه وسطش پاره شود و نه دو طرفش از هم جدا شود ! و على ( ع ) در پاسخ او فرمود : « به معاويه شمشيرى ( نشان ) خواهم داد تا حق را بر باطل پيروز كند « 1 » ! » ابن عبّاس گفت : و يا طور ديگر ؟ على ( ع ) فرمود : « چگونه ؟ » گفت : هم اكنون مردم مطيع فرمان معاويه هستند و از او نافرمانى نمىكنند در حالى كه به زودى از شما نافرمانى خواهند كرد از اين رو ، وقتى كه مردم با او مخالفت كردند فرمود : « پاداش ابن عبّاس با خدا ! » ( 3 ) ( مؤلف مىگويد ) و آنچه دليل بر صحّت گفتار ابن عبّاس است كه گفت مردم شام مطيع فرمان معاويه هستند ، حكايتى است كه مسعودى در مروج الذّهب نقل كرده ، مىگويد : بعضى از مردم شام به معاويه گفتند كه در وقت رفتن به صفّين . روز چهارشنبه با ايشان نماز جمعه را خوانده ، و به روايتى روز شنبه نماز جمعه را با آنها خوانده است ، گفت : ما عذر داشتيم !
--> ( 1 ) نه تنها در منابع شيعه چنين مطلبى نيامده ، بلكه در بسيارى از منابع اهل سنّت نيز نيامده است . افزون بر آن ، سيرهء امير المؤمنين ( ع ) اين را تأييد نمىكند و شايد علّت رد پيشنهاد ابن عبّاس ( به فرض صحّت ) آن باشد كه امام او را خوب مىشناخت و مىدانست كه رايزنى او چه نتيجهاى دارد ، نتيجهاى همانند سفارت او از طرف امام مجتبى ( ع ) در آيندهء نه چندان دور ! - م .