و لا جبلا كالز و يوقف تارة * و ينقاد اما قدته بزمام [ 1 ] « و بىنيازيم ، روى كاخى كه حركت مىكند با غلامانى كه در اطراف آن نشسته و ايستاده‌اند پيوسته بازهاى سفيد ، در اطراف ما سينه‌هاى پرندگانى را كه در آسمان پرواز مىكنند شكار مىكنند . درّاجها از بالاى هر بلندى سرازير مىشوند در حالى كه چنگالهايشان پيوسته خضاب است من چون « قاطول » دريايى را نديده‌ام كه خود آب را حمل كند و سخاوتمندانه در اختيار قرار دهد و همچون « زو » كوهى را مشاهده نكرده‌ام كه يك بار بايستد و تسليم باشد و يا زمام آن را به دست گيرى . » براستى متوكل ميليونها دينار براى كاخهاى خود خرج كرد ، شابشتى مىگويد : « متوكل دويست و هفتاد و چهار هزار هزار دينار درهم و صد هزار سكه طلا كه مجموع ارزش سكه‌ها به عرف آن زمان با نقدينه‌هاى ديگر ، پانصد و سيزده هزار هزار و بيست و پنج هزار دينار ( 000 ، 025 ، 513 ) مىشود . » [ 2 ] صرف مخارج بناى اين كاخها كرده است . نويرى مىگويد : « متوكل در ساختن كاخهاى خود ، صد هزار دينار و پنجاه هزار هزار سكه طلا و دويست و پنجاه و هشت هزار هزار و پانصد هزار ( 000 ، 500 ، 258 ) درهم هزينه كرد [ 3 ] . » اينك ما به بعضى از كاخهاى وى اشاره مىكنيم كه از بيت المال مسلمين بنا كرد :

--> [ 1 ] ديوان بحترى : 3 / 202 . [ 2 ] الدّيارات : ص 102 . [ 3 ] نهاية الارب : 1 / 406 .