2 - متوكل مريض شد و نذر كرد كه اگر خداوند او را شفا دهد پول زيادى را در راه خدا صدقه دهد ، و چون از بيماريش بهبود يافت ، فقها را جمع كرد تا مقدار واجب براى صدقه را تعيين كنند ، بين علما اختلاف نظر پيدا شد ، متوكل از امام عليه السّلام پرسيد ، امام در پاسخ وى فرمود : بايد هشتاد و سه دينار بپردازد فقهاء از اين پاسخ در شگفت شدند و به متوكل گفتند : اين پاسخ از كجاست ؟ متوكل كسى را فرستاد تا امام مدرك فتواى خودش را بيان كند ، امام عليه السّلام پاسخ داد : « خداى متعال مىفرمايد : « لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ فِي مَواطِنَ كَثِيرَةٍ [ 1 ] » خداوند شما مسلمين را در جاهاى زيادى يارى كرد . تمام مسلمين قبول دارند كه اين موارد كه در جنگها اتفاق افتاده هشتاد و سه جنگ بوده است . [ 2 ] و امام در آخر پاسخ افزود : هر چه امير المؤمنين [ ! ] در كار خير اضافه كند ، بهتر خواهد بود و در دنيا و آخرت سودمند خواهد افتاد ! » [ 3 ] 3 - از ميان مسائلى كه متوكل به امام عليه السّلام مراجعه كرده ، يكى آن است كه مرد نصرانى را نزد وى آوردند كه با زن مسلمانى زنا كرده بود ، متوكل خواست به او حد بزند ، نصرانى مسلمان شد ، يحيى بن اكثم گفت : ايمان او باعث شد كه شرك و عمل زشت او از بين برود . و يكى از فقها گفت : بايد او سه حد بخورد ! و ديگران نظرات مخالفى اظهار كردند ، متوكل دستور داد تا از امام هادى عليه السّلام اين مسأله را بپرسند ، امام عليه السّلام در پاسخ نوشت : « بايد آن قدر بزنند تا بميرد ! » يحيى و ساير فقها اين نظر را نپذيرفتند و گفتند چنين مطلب نه در كتاب آمده و نه در سنّت ! متوكل خدمت امام عليه السّلام نوشت كه فقهاى مسلمين بر

--> [ 1 ] سورهء توبه / 25 . [ 2 ] تاريخ اسلام ذهبى ، از رجال طبقهء بيست و ششم ، تذكرة الخواص / 360 . [ 3 ] المنتظم : 12 / 26 - 27 .