او نيست . ابطال جبر و تفويض شايد از دلاويزترين آثار امام ابو الحسن الهادى عليه السّلام ، از ميان تمام سرمايه‌هاى فكرى و علمى به يادگار مانده ، رساله‌اى زرّين باشد كه امام عليه السّلام ، آن را براى مردم اهواز فرستاده است ، و در اين رساله به صورت موضوعى و دقيق ، تفكّر « جبر » را رد كرده است ، عقيده‌اى كه اساس آن را اشاعره نهادند و مردم را به اين عقيده دعوت كردند و گفتند : بندگان خدا در كارهايشان مجبورند و هيچ اراده و اختيارى از خودشان ندارند . . . همان طورى كه در اين رسالهء شريف عقيدهء تفويض را نيز رد كرده است كه معتزله بدان قائل بوده‌اند و مىگفتند كه خداى متعال بندگانش را واگذاشته تا با قدرت و ارادهء خود هر كارى كه مىخواهند انجام دهند ، و خداوند هيچ گونه اراده و سلطنتى بر ايشان ندارد . پس از آن كه امام عليه السّلام اين دو عقيده را باطل مىكند ، با دلايل علمى كوبنده « امر بين امرين » يعنى نظريه‌اى را كه پرچم آن را ائمّهء اهل بيت عليهم السّلام بر دوش دارند و آنان بنيانگذار اين عقيده‌اند ، اثبات مىفرمايد . اين رساله از بارورترين و مفيدترين درسهاى مباحث جبر و تفويض است ، امام عليه السّلام با پيشگفتارى مطلب را آماده ساخته و در اين پيشگفتار به امامت جدّش امام امير المؤمنين ، نخستين مبلّغ پيامبر اسلام و پشتيبان هدفها و اصول دين سخن را آغاز كرده است كه ما بطور مختصر به شرح اين رسالهء شريف و شرح برخى از مضامين آن مىپردازيم . و از خداى تعالى توفيق مىطلبيم . امام هادى عليه السّلام پس از « بسم اللّه الرحمن الرحيم » مىفرمايد : « از طرف على بن محمد ، درود و رحمت و بركات خدا بر شما و به هر كسى كه پيرو راه راست باشد ، نامهء شما به من رسيد و آن چه دربارهء