- 2 - خداوند علم و حكمت را بر ائمهء اهل بيت عليهم السّلام ارزانى داشته و از دانش و فضيلت به قدرى عطا كرده كه كسى از جهانيان را نداده است . و به قدرى از علوم و معارف از آنان به يادگار مانده كه باعث فخر و مباهات است ، ائمهء هدى عليهم السّلام همگى به اين ويژگى ممتازند ؛ امام جواد عليه السّلام در نوجوانى زمام امور دينى و مرجعيت عامّهء امّت را بر عهده گرفت ، در موقعى كه عمر شريفش هفت سال و چند ماه بود ، پيچيده‌ترين مسائل فلسفى ، كلامى و فقهى را از آن بزرگوار مىپرسيدند و او چون دانشمندى متبحّر و متخصّص به همهء آنها پاسخ مىداد ، و طبيعى است كه هيچ دليلى براى اين كار نمىتوان يافت جز آن عقيده‌اى كه شيعهء اماميه دارد مبنى بر اين كه خداوند متعال قدرت فوق العاده‌اى از علوم و آگاهيها را به ايشان مرحمت كرده است همچنان كه بر پيامبران و فرستادگان اولو العزم خود عنايت كرده بود . همان طورى كه امام جواد عليه السّلام از نظر مواهب و خصوصيات شخصى اعجوبه دنيا بود ، فرزندش امام هادى عليه السّلام نيز چنين بود او در سن نوجوانى به غم وفات پدرش مبتلا شد . فقها و دانشمندان شيعه كه بيشترين احتياط را دربارهء امامت داشتند به آن بزرگوار مراجعه كردند و با نهايت دقّت و كنجكاوى در امر امامت بررسى و دقت مىكردند و چون دلايل قطعى بر امامت آن حضرت در نظر آنها ثابت شد ، آنگاه اعتقاد پيدا كردند و چنان نبود كه به انگيزهء عواطف و احساسات چنين عقيده‌اى را پيدا كنند ، براستى آنها معتقد بودند كه در پيشگاه خداى تعالى از امامت بازخواست مىشوند ، زيرا امامت يكى از اصول دين است . به هر حال دانشمندان و فقهاى اماميّه از امام هادى عليه السّلام كه هنوز بهار عمر خود را مىگذراند از علوم و معارف مختلف سؤال كردند ، و آن