عرب نوعا به حشر و نشر و ثواب و عقاب و بهشت و دوزخ اعتقادى نداشتند . و بت‌ها را به منظور شفاعت در حوائج دنيوى پرستش مىكردند [ 1 ] . پيش از ظهور دين مبين اسلام ، دو كيش « موسوى » و « عيسوى » در عربستان پيروانى داشته است و در نواحى جنوبى عربستان ، دين « يهود » تا آنجا پيش رفته بود كه پادشاه يمن « ذو نواس » آن را پذيرفت و بسيارى از مسيحيان « نجران » از جمله « عبد اللّه بن ثامر » . پيشواى ايشان را به جرم عيسوى بودن با وضع فجيعى به قتل رسانيد [ 2 ] . يهوديان جنوبى در حدود قرن اول پيش از ميلاد ، به نواحى شمال عربستان مهاجرت كرده بودند و در « يثرب » ، « وادى القرى » ، « تيماء » ، « خيبر » و « فدك » بيشتر به كار كشاورزى سرگرم بودند و چنان كه در تاريخ هجرت رسول اكرم گفته خواهد شد ، سه طايفهء يهودى مذهب « بنى قريظه » ، « بنى نضير » و « بنى قينقاع » در مدينه و اطراف آن سكونت داشتند . دين عيسوى بيشتر در « نجران » و نواحى شمال غربى ، در ميان « غسّانيان » و « تغلب » و « قضاعه » و نيز در شمال شرقى عربستان در ميان اهل حيره كم و بيش رواج داشت . دولت حبشه و دولت روم شرقى نيز پشتيبان عيسويان بودند . البته در اثر مجاورت با امپراطورى ايران و نفوذ ايرانيان در حكومت يمن ، مردمى از عرب با عقايد دينى ايرانيان هم آشنائى پيدا كرده بودند . ابن قتيبهء دينورىّ مىنويسد [ 3 ] : نصرانيت در ميان مردم دو قبيلهء « ربيعه » و « غسّان » و برخى از « قضاعىها » و يهوديت در ميان قبايل « حمير » ، « بنى كنانه » « بنى حارث بن كعب » و « كنده » و مجوسيت در ميان قبيلهء « بنى تميم » رواج داشته

--> [ 1 ] - قرآن مجيد سوره زمر ، آيه 3 . سوره يونس ، آيه 18 . [ 2 ] - قرآن مجيد سوره بروج ( 85 ) : 4 - 8 ، سيره ابن هشام ، ج 1 ، ص 34 - 36 . [ 3 ] - معارف : زير عنوان « اديان عرب در عصر جاهليت » ، ص 621 .