السيد محسن الأمين ( مترجم : على حجتى كرمانى )
54
سيره معصومان ( فارسي )
كرد . امام صادق ( ع ) نيز مىفرمود : سخن من سخن پدرم و سخن او سخن جدم و سخن وى سخن على بن ابى طالب و سخن على سخن رسول خدا ( ص ) و سخن او گفتار خداوند عز و جل است . ابن شهر آشوب در مناقب مىنويسد : هيچ كتاب حديث و حكمت و زهدى و موعظهاى از گفتار امام صادق ( ع ) خالى و بىبهره نيست . و همه مىگويند جعفر بن محمد چنين گفت و جعفر بن محمد صادق چنين فرمود . سخنان آن حضرت در وجوب معرفت خداوند تعالى شيخ مفيد در ارشاد مىنويسد : از جمله سخنان امام صادق ( ع ) كه دربارهء وجوب شناخت خداوند و دين او بر جاى مانده ، اين است : « دانش مردم را در چهار چيز منحصر يافتم اول آن كه پروردگارت را بشناسى . دوم آن كه بر آنچه با تو انجام داده آگاهى يا بى . سوم آن كه بدانى از تو چه مىخواهد . چهارم آن كه بدانى چه چيزى تو ر از دينت به در مىبرد » . شيخ مفيد در اين باره مىگويد : اين موارد ياد شده ، اقسامى است كه مىتوان آن را بر هر يك از معارف منطبق كرد . زيرا نخستين چيزى كه بر بنده واجب است شناخت پروردگار جل جلاله است . هنگامى كه بنده دريافت معبودى دارد بايد بداند معبودش چه كارى در حق او انجام داده است ، و وقتى به آنها پى برد نعمت پروردگارش را مىشناسد ، و چون نعمت را شناخت شكر نعمت بر او واجب مىشود ، و هنگامى كه بخواهد سپاس نعمتهاى پروردگارش را به جاى آرد بايد بداند خداوند از او چه مىخواهد تا با كردارش از او اطاعت كند ، و چون طاعت خدا بر او واجب مىآيد بايد بداند كه چه چيزى او را از دينى كه پروردگار براى او مقرر كرده ، خارج مىسازد تا از آنها دورى گزيند و خالصانه به اطاعت پروردگار و شكر نعمتهايش كمر بندد . سخن آن حضرت دربارهء توحيد و نفى تشبيه در كتاب ارشاد آمده است : امام صادق ( ع ) به هشام بن حكم فرمود : نه خداوند شبيه چيزى است و نه چيزى شبيه خداوند و هر چه در خيال آيد ، خداوند بر خلاف آن است . دربارهء نفى رؤيت خدا سيد مرتضى در كتاب امالى گويد : در روايت است كه محمد حلبى از امام صادق ( ع ) پرسيد آيا رسول خدا ( ص ) پروردگارش را ديد ؟ فرمود : آرى او را با چشم دل ديد . اما پروردگار ما