امام در طول زندگى خويش متحمّل انواع آزار و اذيت شده و تحمل آن همه سختى و شكنجه خود به خود سبب بروز حلم بيشترى از سوى امام مىگردد . اما با اين وصف همهء امامان از حليم‌ترين مردم روزگار خويش محسوب مىشده‌اند . اينك به بازگويى مناقب و فضايل امام صادق ( ع ) مىپردازيم . مناقب آن حضرت بسيار است كه به اقتصار از آنها ياد مىكنيم . 1 . علم : عبد العزيز بن اخضر جنابذى در كتاب معالم العترة الطاهره از صالح بن اسود نقل مىكند كه گفت : « شنيدم جعفر بن محمد مىگويد : پيش از آن كه مرا از دست دهيد ، هر چه مىخواهيد از من بپرسيد . زيرا هيچ كس پس از من نمىتواند از علوم و دانشها ، چنان كه من به شما مىگويم ، شما را آگاه كند . » ابن حجر در الصواعق ، مىنويسد : مردم به اندازه‌اى از علوم امام صادق ( ع ) نقل كرده‌اند كه سخنانش توشهء راه كاروانيان و مسافران و آوازه‌اش در هر گوشه و كنار زبانزد مردم گشته است . ابن شهر آشوب در مناقب مىگويد : « از آگاهى به علوم امام صادق ( ع ) به اندازه‌اى نقل شده كه از هيچ كس ديگرى منقول نيست . » وى همچنين مىنويسد : « نوح بن دراج به ابن ابى ليلى گفت : آيا تاكنون به خاطر حرف كسى از سخن يا كار خود دست كشيده‌اى ؟ گفت : خير مگر حرف يك نفر . پرسيد : او كيست ؟ پاسخ داد : جعفر بن محمد . » شيخ مفيد در ارشاد مىنويسد : علومى كه از آن حضرت نقل كرده‌اند به اندازه‌اى است كه ره توشهء كاروانيان شد و نامش در همه جا انتشار يافت . دانشمندان در بين ائمه ( ع ) بيشترين نقلها را از امام صادق روايت كرده‌اند . هيچ يك از اهل آثار و راويان اخبار بدان اندازه كه از آن حضرت بهره برده‌اند از ديگران سود نبرده‌اند . محدثان نام راويان موثق آن حضرت را جمع كرده‌اند كه شمارهء آنها ، با صرف نظر از اختلاف در عقيده و گفتار ، به چهار هزار نفر مىرسد . نگارنده : اين نكته شايان ذكر است كه تنها حافظ بن عقدهء زيدى در كتاب رجال خود نام راويان موثق آن حضرت را جمع‌آورى كرده و آنها را به چهار هزار نفر رسانده است . همچنين در مقدمه‌هاى پيشين قول محقق را در معتبر نقل كرديم كه گفته بود : « علوم فراوان و ارزشمندى از ناحيه جعفر بن محمد نقل شده كه عقول را به حيرت وامىدارد » . تنها يكى از راويان آن حضرت به نام ابان بن تغلب ، سى هزار حديث از امام صادق ( ع ) نقل كرده است . كشى در رجال به سند خود از امام صادق ( ع ) نقل كرده است كه فرمود : ابان بن تغلب سى هزار حديث از من روايت كرد . همچنين نجاشى در رجال خويش به نقل از حسن بن على وشا در حديثى آورده است كه گفت : « در اين مسجد ( مسجد كوفه ) محضر نهصد تن از بزرگان حديث را درك كردم كه همگى مىگفتند جعفر بن محمد برايم حديث