السيد محسن الأمين ( مترجم : على حجتى كرمانى )

35

سيره معصومان ( فارسي )

است و گرنه آن حضرت با دست يا بى به علوم پدرانش بىنياز از آن بود كه از كسان ديگرى غير از آنان روايت كند . تأليفات امام باقر ( ع ) 1 . كتاب التفسير ابن نديم به هنگام ذكر كتابهايى كه در تفسير به نگارش درآمده مىنويسد : كتاب الباقر محمد بن على بن حسين ( ع ) اين كتاب را ابو الجارود زياد بن منذر ، رئيس فرقهء جاروديه يكى از فرق زيديه از آن حضرت روايت كرده است . اين كتاب را ابو بصير يحيى بن قاسم ( يا ابو القاسم ) اسدى به هنگامى كه هنوز ابو الجارود سلامت حال خود را از كف نداده بود ، از وى روايت كرد . همچنين على بن ابراهيم بن هاشم اين كتاب را در تفسير خود نقل كرده است . 2 . نامهء آن حضرت به سعد الخير از بنى اميه . 3 . نامهء ديگرى از آن حضرت به سعد الخير . اين دو نامه را شيخ كلينى در روضهء كافى نقل كرده است . 4 . ابن نديم گويد : « ابو جعفر محمد بن على داراى تأليفاتى است و يكى از آنها كتاب الهداية است » . شايد مقصود ابن نديم امام باقر ( ع ) بوده باشد . از آن حضرت در شاخه‌هاى گوناگون علمى روايات فراوانى نقل شده است و اصحاب آن حضرت تأليفات بسيارى در اين باره نگاشته‌اند كه در شرح زندگانى آنان مذكور است . روايتى از امام باقر ( ع ) دربارهء صفت خالق و يگانگى او سيد مرتضى در امالى مىنويسد : مردى اعرابى نزد ابو جعفر محمد بن على ( ع ) آمد و پرسيد : آيا به هنگام پرستش پروردگارت او را مىبينى . آن حضرت فرمود : من هرگز چيزى را كه نبينم پرستش نمىكنم . اعرابى پرسيد : او را چطور ديده‌اى ؟ فرمود : چشمان ، سر خداى را نتوانند ديد اما ديدار خداوند با چشمان دل و بر اساس حقايق ايمان امكان‌پذير خواهد بود . خداوند با حواس ، ادراك نمىشود و با مردم مورد مقايسه قرار نمىگيرد به آيات شناخته و به علامات و نشانه‌ها توصيف مىشود . در كار خود هرگز به كسى ستم روا نمىدارد . او خداوند يگانه‌اى است كه جز او خدايى نيست . اعرابى با شنيدن اين بيانات گفت : به راستى خداوند داناتر است بدان كه رسالت خود را در كجا قرار دهد . چنان كه در نهج البلاغه نيز آمده است : شخصى به نام ذعلب يمانى پرسشى شبيه اين سؤال را از امير مؤمنان على ( ع ) كرد و آن حضرت نيز پاسخى شبيه جواب امام باقر ( ع ) به او داد .