السيد محسن الأمين ( مترجم : على حجتى كرمانى )
17
سيره معصومان ( فارسي )
ويژگيهاى ظاهرى امام باقر ( ع ) ابن شهر آشوب در مناقب مىنويسد : امام باقر ( ع ) ميانه بالا و چهار شانه بود . چهرهاى نورانى و مويى مجعد و سيمايى گندمگون داشت . خال سياهى بر روى گونه و خال سرخى بر بدنش ديده مىشد . ميان باريك و صدايش خوش آهنگ بود . در فصول المهمة آمده است كه آن حضرت گندمگون و بهنجار بود . ويژگيهاى اخلاقى و رفتارى آن حضرت ما در اين قسمت به نقل گفتار علما و مضامين اخبار و رواياتى كه بعدا به آنها اشاره خواهيم كرد ، مىپردازيم : ابن شهر آشوب در مناقب مىنويسد : « امام باقر ( ع ) راستگوترين مردم در گفتار و خوشروترين آنان در برخورد و فداكارترين ايشان در بذل جان بود . او مال و ثروت چندانى نداشت اما در عين حال مخارجش زياد بود . هر جمعه يك دينار صدقه مىداد و مىفرمود : صدقهاى كه در روز جمعه داده مىشود فضيلت اين روز را بر ساير روزها چند برابر مىكند ؛ وقتى اندوهى به او رو مىآورد ، آن حضرت همهء زنان و فرزندانش را جمع مىكرد و آنگاه دعا مىخواند و آنان آمين مىگفتند . بسيار ذكر مىگفت . حتى به هنگام راه رفتن و غذا خوردن نيز خدا را ياد مىكرد . با آنكه هميشه با مردم بود اما هيچگاه از ياد خدا بازنمىماند . آن حضرت فرزندانش را جمع مىكرد و به آنان دستور مىداد تا هنگام طلوع خورشيد به ذكر خداوند مشغول شوند . هر كس را كه اهل قرائت بود به قرائت قرآن و آن كس را كه قرائت نمىكرد به گفتن ذكر فرمان مىداد . » شيخ مفيد مىنويسد : آن حضرت در بخشش و سخاوت نزد خاص و عام زبانزد بود . كرم و بزرگوارى آن حضرت آوازهاى بلند داشت . با آنكه عيالوار بود و زندگى متوسطى داشت اما به انعام و احسان به مردم شهره بود . در صفحات آينده نيز از سليمان بن دمدم نقل خواهيم كرد كه گفته است : آن حضرت ( ع ) پانصد ، ششصد و هزار درهم جايزه مىداد و هيچگاه از رفت و آمد پيروان و كسانى كه به او اميد بسته بودند ، خسته و ملول نمىشد . هرگاه مىخنديد مىفرمود : خداوندا بر من خشم مگير . آبى در نثر الدرر گويد : چون گرفتارى را مىديد ، مخفيانه استعاذه مىكرد . هيچگاه از اهل خانهاش شنيده نشد كه بگويند : اى گدا ! خدا به تو بركت دهد يا شنيده نشد كه بگويند : اى گدا ! اين را بگير . بلكه امام پيوسته سفارش مىفرمود كه محتاجان را با بهترين نامها ، بخوانند .