مناقب و فضايل امام باقر ( ع ) اول ، علم و دانش : در كشف الغمة از حافظ عبد العزيز بن اخضر جنابذى در كتابش موسوم به معالم العترة الطاهرة از حكم بن عتيبه نقل شده است كه در مورد آيهء ان فى ذلك لآيات للمتوسمين « 1 » گفت : « به خدا سوگند محمد بن على در رديف همين هوشمندان است » . در صفحات بعد سخن ابو زرعه را نقل خواهيم كرد كه گفته است : به جان خودم ابو جعفر از بزرگ‌ترين دانشمندان است . ابو نعيم در حلية الاولياء نوشته است : مردى از ابن عمر دربارهء مسأله‌اى پرسش كرد . ابن عمر نتوانست او را پاسخ گويد . پس به سوى امام باقر ( ع ) اشاره كرد و به پرسش‌كننده گفت : نزد اين كودك برو و اين مسأله را از او بپرس و جواب او را هم به من بازگوى . آن مرد به سوى امام باقر ( ع ) رفت و مشكل خود را مطرح كرد . امام نيز پاسخ او را گفت . مرد به نزد ابن عمر بازگشت و وى را از جواب امام باقر ( ع ) آگاه كرد . آنگاه ابن عمر گفت : اينان اهل بيتى هستند كه از همهء علوم آگاهى دارند . در حلية الاولياء آمده است : محمد بن احمد بن حسين از محمد بن عثمان بن ابى شيبه ، از ابراهيم بن محمد بن ابى ميمون ، از ابو مالك جهنى ، از عبد الله بن عطاء ، نقل كرده است كه گفت : من هيچ يك از دانشمندان را نديدم كه نسبت به دانشمندى ديگر كم‌دانش‌تر باشند مگر نسبت به ابو جعفر . من حكم را مىديدم كه در نزد او چون شاگردى مىكرد . شيخ مفيد در كتاب ارشاد مىنويسد : شريف ابو محمد حسن بن محمد از جدم ، از محمد بن قاسم شيبانى ، از عبد الرحمن بن صالح ازدى ، از ابو مالك جهنى ، از عبد الله بن عطاء مكى ، روايت كرده است كه گفت : هرگز دانشمندى را نديدم كه نسبت به دانشمندى ديگر آگاهيهايش كمتر باشد مگر نسبت به ابو جعفر محمد بن على بن حسين . من حكم بن عتيبة را با آن آوازه‌اى كه در ميان پيروانش داشت مىديدم كه در مقابل آن حضرت چونان طفلى مىنمود كه در برابر آموزگارش قرار گرفته است . ابن جوزى در تذكرة الخواص ، مىنويسد : عطاء مىگفت هيچ يك از دانشمندان را نديدم كه دامنهء دانايىاش نسبت به دانشمندى ديگر كمتر باشد مگر نسبت به ابو جعفر . من حكم را ديدم كه در نزد آن حضرت چونان پرنده‌اى ناتوان بود . ابن جوزى مىگويد : « منظور وى از حكم همان حكم بن عتيبه بود كه در روزگار خود دانشمندى بزرگ به شمار مىآمد » . اين سخن ، چنان كه ملاحظه گرديد ، از عطاء نقل شده و باز به همان گونه كه شنيديد

--> ( 1 ) حجر / 75 : و در اين ( عذاب ) هوشمندان را عبرت و بصيرت بسيار است .