فصاحت و بلاغت امام امام حسين ( ع ) در سايهء عنايت و تربيت رسول اللّه ( ص ) ، فصيح‌ترين مرد عرب قرار گرفت . پدرش امير المؤمنين ( ع ) ، كسى كه سخن او پس از پيامبر ( ص ) بالاتر از كلام مخلوق و پايين‌تر از كلام خالق بود . مادرش فاطمهء زهرا ( س ) كه خود از چشمهء نطق و بيان پدرش رسول خدا ( ص ) سيراب گشته بود . بنابراين جاى شگفتى نيست ، كه بگوييم هيچ كس در فصاحت و بلاغت به پايهء آن حضرت نمىرسيد . خطابهء او در روز عاشورا كه مصائب و مشكلات سراسر وجودش را احاطه كرده و غم و اندوه از هر سو وى را در تنگنا قرار مىداد ، با اين وصف هرگز نلرزيد و اضطراب و پريشانى به خود راه نداد ، و اين خود نشانگر آن است كه بيان او فصيح‌تر و سخن او بليغ‌تر از هر كس بوده است ، و در اجتماع مردم كوفه با دلى قوى و قلبى ثابت و بيانى گويا به سخن پرداخت ؛ چنان كه گويى بيانش چون سيلى است خروشان كه دشمن را از پا درمىآورد . سخنى كه در بلاغت و رسايى كلام تا آن زمان هرگز شنيده نشده و بعدا نيز شنيده نخواهد شد . تا آنجا كه دشمن او با شنيدن سخنان كوبندهء او مردم را از اين امر بازداشت و گفت : واى بر شما . او فرزند همان پدر است . به خدا قسم ، چنانچه يك بار ديگر بدين ترتيب براى شما سخن بگويد ، هرگز قادر به آزار و يا محاصرهء او نخواهيد بود . قهرمان مبارزه با ظلم و ستم امام حسين ( ع ) تنها قهرمانى است كه در مبارزهء با ستم و مقاومت در برابر ظلم و آسان شمردن مرگ در راه حق و عزّت و شرافت انسانى گوى سبقت را از ديگران ربوده است ، و دربارهء او ضرب المثلها ساخته و در ياد او قهرمانانى به وجود آمده است . در بزرگى و بلندى مقام والاى او ، كتابها طبع و نشر شده و خطابه‌ها ايراد گرديده و اشعار بسيارى سروده‌اند . او بزرگ مردى است كه هر فرد آزاده‌اى كه داراى همتى بلند باشد و در هر عصر و زمان بخواهد در برابر ظلم و بيدادگرى ايستادگى كند شايسته است كه از آن حضرت پيروى نمايد و در مكتب وى درس زندگى بياموزد ، و آن كس كه از ذلّت و خوارى گريزان و پذيراى ظلم و ستم نيست مىبايست در جادهء آن حضرت گام سپارد . فداكارى و از خودگذشتگى امام حسين ( ع ) چنان بود كه عقول را به حيرت واداشت و دلها را به دهشت انداخت و نفوس بشرى را از خود بىخود ساخت و قلبها را اسير خود كرد . كدام قهرمانى را مىشناسيد كه در بزرگى و بلندى مقام و در مبارزهء با ستم اين گونه در برابر ظلم بايستد و هرگز سستى به خود راه ندهد . كدام بزرگ مردى را سراغ داريد كه اين چنين عقول و ارواح و قلوب جهانيان را مسخر خود سازد . در ميان ملل جهان هرگز همانند او و حتّى مشابه اين پيشواى بزرگ ديده نشده است . چنان كه مىبينيم ، در قرنهاى عديده و نسلهاى متوالى عظمت امام حسين بن على ( ع ) جهانيان را به شگفتى و حيرت واداشته ، تا آنجا كه نداى الهى او همچنان جاويد و سرمدى باقى مانده است . او كه به تاريخ مبارزه و جهاد مردان حق جلوهء ابدى و شكوه جاودانى بخشيد ، از بيعت با يزيد بن معاويه امتناع