مىكردند ) و به او ناسزا گفت و مردم همهمه به راه انداختند . ابو موسى برخاست و مردم را آرام كرد و آنها را با توسل به حرفهاى گوناگون و دور و دراز ، از پيوستن به على ( ع ) بازداشت . زيد برخاست و دست بريده‌اش را بلند كرد و گفت : اى عبد الله بن قيس ! فرات را از مسير خود بازگردان . از آنجايى كه مىآيد بازش گردان تا بدانجا كه آمده ، برگردد . اگر توانستى چنين كنى پس حتما مىتوانى اين كار را نيز به انجام رسانى . پس از انجام كارى كه بر آن ناتوانى خوددارى ورز . آنگاه اين آيات را تلاوت كرد : الم . أَ حَسِب النَّاس أَن يُتْرَكُوا أَن يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُم لا يُفْتَنُون وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِين مِن قَبْلِهِم فَلَيَعْلَمَن اللَّه الَّذِين صَدَقُوا وَ لَيَعْلَمَن الْكاذِبِين « 10 » . سپس گفت : به سپاه امير المؤمنين و سيد مسلمانان بپيونديد . همه به طرف او بشتابيد كه در اين صورت به حق رسيده‌ايد . عبد الخير خيوانى گفت : اى ابو موسى ! آيا طلحه و زبير با على بيعت كرده بودند ؟ پاسخ داد : آرى . پرسيد : آيا على مرتكب كارى شده كه سزاوار شكستن بيعت مردم با او باشد ؟ گفت : نمىدانم . عبد الخير گفت : تو هرگز نمىدانى و ما تو را رها مىكنيم تا بفهمى و بدانى . آيا كسى را از دايرهء اين فتنه بيرون مىدانى ؟ مردم چهار گروه شده‌اند . على ( ع ) بيرون كوفه است و طلحه و زبير در بصره‌اند و معاويه در شام و گروهى ديگر در حجازند كه در آنجا نه غنيمت مىگيرند و نه به جنگ دشمن مىروند ! ابو موسى پاسخ داد : آنان بهترين مرد مانند و اين فتنه است . عبد الخير گفت : اى ابو موسى دغلى و حيله بر تو غالب آمده است . سيحان بن صوحان گفت : « اى مردم براى اين كار و اين مردم ناگزير بايد زمامدارى باشد تا ظالم را دفع و به مظلوم كمك كند و مردم را جمع كند . اكنون اين ( امير المؤمنين ( ع ) ) والى شماست و شما را مىخواند تا در كار ميان او و دو رقيبش ( طلحه و زبير ) بنگريد . او امين و فقيه در دين است . هر كه مىخواهد به او ملحق شود كه ما نيز به او مىپيونديم » . حسن بن على ( ع ) برخاست و گفت : « اى مردم ! به نداى امير ( رهبر ) خود پاسخ گوييد و به سوى برادرانتان بشتابيد . بايد عده‌اى از شما براى اين امر به امير المؤمنين ( ع ) بپيوندند . به خداى قسم اگر خردمندان به چنين كارى بپردازند براى حال و آينده‌شان بهتر و شايسته‌تر است و فرجامى نكوتر دارند . پس دعوت ما را پاسخ گوييد و در فتنه‌اى كه هم ما و هم شما بدان دچار آمده‌ايم ، ما را مدد دهيد . امير المؤمنين ( ع ) فرمايد : من خروج كرده‌ام . يا ستمكاره‌ام

--> ( 10 ) آيات 1 و 2 سورهء عنكبوت : الم . آيا مردم مىپندارند كه اگر گفتند ايمان آورديم رهاشان مىكنيم و امتحان نمىشوند ؟ ! حال آنكه به تحقيق كسان پيش از ايشان را آزمايش كرديم تا كسانى كه راست گفتند و نيز كسانى كه دروغ گفتند ، آگاه گردند .