محمد يوسف حريرى
72
فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )
اهل بيت اين كلمه دوبار در قرآن مجيد آمده است : 1 . رَحْمَتُ اللَّهِ وَ بَرَكاتُهُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ إِنَّهُ حَمِيدٌ مَجِيدٌ ( هود - 73 ) فرشتگان گفتند رحمت خدا و بركتهايش بر شما خاندان باد و منظور از اهل البيت خاندان حضرت ابراهيم عليه السّلام است . ( مجمع البيان ) 2 . إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً ( احزاب - 33 ) - مراد از آن پنج تن آل عبا ( صلوات اللّه عليهم ) هستند و بيشتر از هفتاد حديث از طريق شيعه و اهل سنت نقل شده كه اين آيه دربارهء پنج تن آل عبا است . به موجب همين روايات نه امام كه فرزندان امام حسين عليه السّلام هستند از اهل بيت مىباشند . بنابراين اهل بيت همان چهارده معصومند . مسلمانان به تبعيت از قرآن كلمهء اهل بيت را در اهل بيت حضرت رسول استعمال كردهاند و بطورى شهرت يافته كه ارادهء ديگرى از اين كلمه محتاج به قرينه است ( قاموس قرآن - بينش اسلامى سال سوم دبيرستان ، سال 1368 ، ص 20 - فاطمة الزهرا سيدهء نساء العالمين ، ص 469 ) اهل تأويل اهل باطن . آنان كه به ظاهر قرآن التفات نكرده و به معنى تأويلى تكيه نمايند . كسانى كه از مشكاة نبوت كسب فيض كردهاند و آنان ائمه و اهل بيت رسولاند . ( لغتنامه - فرهنگ علوم عقلى ) اهل تقوى وَ ما يَذْكُرُونَ إِلَّا أَنْ يَشاءَ اللَّهُ هُوَ أَهْلُ التَّقْوى وَ أَهْلُ الْمَغْفِرَةِ ( مدثر - 56 ) سزاوارترين . خداى تعالى ( نامها و صفتهاى خداى رحيم ، ص 137 ) اهل ذكر فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ ( نحل - 43 ) اهل بيت هستند . و از معصوم روايت شده كه فرمودهاند ماييم اهل الذكر ( مجمع البيان - اصول كافى ، ج 1 ، ص 304 - حديقة الشيعه ، ص 110 ) اهل ظاهر مقابل اهل تأويل . آنكه بر ظاهر كتاب خدا عمل كند . ( لغتنامه ) اهل فرايض يا ( - ) اصحاب فرايض اهل قرآن حافظ قرآن و عامل به آن ( فرهنگهاى نفيسى - جامع - آنندراج ) اهل قرى ( ق را ) در آيات چندى از قرآن مجيد از اهل القرى ( مردم دهكدهها ) ياد شده است . با اين مفاد كه بر آنها پيش از محمد پيامبران فرستاده شد ( يوسف 109 ) آيا ايمناند درحالىكه سرگرم بازيچههاى روز مىباشند عذاب بر آنان فرود آيد ( اعراف - 98 ) اگر با ايمان بودند بركات بر آنها نازل ميشد و چون نبودند عذاب ديدند ( اعراف - 96 ) اموال كافران آن متعلق به خدا و رسول است ( حشر - 7 ) اهل قريه ( ق ى ) مردم دهكده 1 . إِنَّا مُنْزِلُونَ عَلى أَهْلِ هذِهِ الْقَرْيَةِ رِجْزاً مِنَ السَّماءِ بِما كانُوا يَفْسُقُونَ . ( عنكبوت - 34 ) مراد ديار قوم حضرت لوط عليه السّلام است كه عذاب بر آنان نازل شد . 2 . فَانْطَلَقا حَتَّى إِذا أَتَيا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَما أَهْلَها ( كهف - 77 )