را شأن نزول يا اسباب نزول مىگويند ) آگاهى داشتن به شأن نزول آيات يكى از علوم قرآنى به شمار مىرود و برخى از دانشمندان آگاهى از شأن نزول آيات قرآنى را يكى از شرايط احراز صلاحيت مقام مفسرى شمرده‌اند و مفسرين در تفاسير قرآن شأن نزول و انگيزه‌ها و موجبات نزول آيات مربوط را برشمرده‌اند ، و معمولا شأن نزول هر آيه‌اى را در ضمن تفسير آن آيه ذكر كرده‌اند ، و بعضى نيز در اين زمينه كتب مستقلى نوشته‌اند ( كه قديمىترين آنها از على بن مدينى است استاد بخارى و مشهورترين آنها « اسباب النزول » واحدى نيشابورى مىباشد ) در اين‌كه آيا شناختن شأن و اسباب نزول آيات چه ميزان و تا چه حد امكان‌پذير مىباشد ميان مفسرين و علما قرآن‌شناس بحث‌هاى درازى جارى است برخى از آنان ( بيشتر علماى اهل سنت ) بر لزوم آن پافشارى بيش از حد نموده‌اند . برخى گمان برده‌اند كه هيچ‌گونه فايده‌اى در شناختن شأن نزول آيات موجود نمىباشد ، زيرا كه قرآن يك كتاب جاودانه جهان شمول و زمان شمول مىباشد و لذا نمىتوان آن را به حادثهء خاصى در مقطعى از تاريخ منحصر نمود . نظريه‌اى اين است كه اگر اخبار و روايات شأن نزول داراى زنجيره و سند درست و صحيح بوده باشند و از طرفى معارضه‌اى با قرآن نداشته و به عنوان زمينهء نزول آيه اتخاذ شده باشند نه حاكم بر آيه بايد به آنها اعتماد كرد و در تفسير آيه مورد استفاده قرار داد چرا كه آگاهى از شأن نزول هر آيه به معناى آگاهى از زمينهء تاريخى و اجتماعى نزول آن مىباشد و دانستن اين همه در رابطه با يك آيه بىفايده نخواهد بود . ( تاريخ و علوم قرآن ، ص 66 - روزنامهء اطلاعات ، 21 / 11 / 61 - و . . . ) اسباط ( ا ) قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَ ما أُنْزِلَ إِلَيْنا وَ ما أُنْزِلَ إِلى إِبْراهِيمَ وَ إِسْماعِيلَ وَ إِسْحاقَ وَ يَعْقُوبَ وَ الْأَسْباطِ وَ ما أُوتِيَ مُوسى وَ عِيسى وَ ما أُوتِيَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ ( بقره - 136 ) جمع سبط به معنى نوه و فرزند فرزند 5 بار در قرآن مجيد ( بقره 136 و 140 - آل عمران 84 - نساء 163 - اعراف 160 ) آمده است و همه دربارهء بنى اسرائيل است و اسباط اولاد حضرت يعقوب عليه السّلام مىباشند كه از آنها جمعيتى به وجود آمد ( قاموس قرآن - مجمع البيان ) اسباط اثنى عشر وَ قَطَّعْناهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ أَسْباطاً ( اعراف - 160 ) اسباط اثنى عشر بنى اسرائيل دوازده قبيله‌اى هستند كه از اعقاب دوازده پسر حضرت يعقوب عليه السّلام مىباشند و نام دوازده فرزند آن حضرت را به اين شرح آورده‌اند : يوسف ، بنيامين ، زابالون ، روبيل ، يهودا ، شمعون ، لاوى ، دان ، يشجر ، نفتالى ، جاد ، اشر ، ( تاريخ اديان ، ص 183 - مجمع البيان ، ج 2 ، ص 75 ) اسباع قرآن ( ا ) هفت سبع . قراء قديم قرآن را هفت قسمت كرده و در هر روز يك سبع و در هر هفته يك بار قرآن را ختم مىكرده‌اند . ( لغت‌نامه ) استبرق ( ا ت ) يَلْبَسُونَ مِنْ سُندُسٍ وَ إِسْتَبْرَقٍ مُتَقابِلِينَ ( دخان - 53 ) خداوند آن را از جامه‌هاى اهل بهشت شمرده . از حله‌هاى بهشتى . ( لغات قرآن - حق اليقين ، ص 487 ) لغتى است كه همه واژه‌شناسان آن را ايرانى مىدانند . ( بينات - ش 7 - ص 62 )