محمد يوسف حريرى

300

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

1 . نام يكى از سوره‌هاى قرآن مجيد است - سورهء قلم 2 . وسيله‌اى براى نوشتن . و در اسلام قلم اين شايستگى را يافته كه كلمات نورانى قرآن را بنگارد . و از نعمت‌هاى پروردگار ، دانش نوشتن با قلم ذكر شده « الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ » ( علق - 4 ) و لم بقدرى و الا قدر شده كه آفريدگار بزرگ به آن سوگند خورده و فرموده سوگند به قلم و آنچه مىنويسد ( قلم - 1 ) قلم و جمع آن اقلام چهار بار در قرآن مجيد آمده . ( نامهء هدايت ، ص 61 و 65 و 66 ) قُلْ هُوَ اللَّهُ ( ق و لّا ) مطلع سورهء يكصد و دوازدهم از قرآن مجيد كه آن را سورهء اخلاص خوانند . از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله رسيده كه ثواب تلاوت قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ . به اندازهء ثواب تلاوت يك سوم قرآن است . ( معارف و معاريف ) قلى ( ق لا ) - رموز وقف ( 12 ) قمر ( ق ) 1 . نام يكى از سوره‌هاى قرآن مجيد است - سورهء قمر 2 . قمر ، مثل آفتاب و ستارگان به امر خدا مسخر و در مدار خويش پيوسته در گردش است و همه چيز آن روى حساب است . ( رحمن 5 - اعراف 54 - ابراهيم 33 ) 3 . قمر مانند ساير موجودات براى خدا سجده مىكند و بامر او خاضع است . ( حج - 18 ) 4 . قمر و آفتاب تا اين دنيا و اين نظم است در اين وضع و فاصله خواهند بود . ( يس - 40 ) 5 . قمر ، مثل آفتاب و ساير موجودات عمر معينى دارد و سرانجام از بين رفتنى است . ( لقمان 29 - رعد 2 - فاطر 13 - زمر 5 ) 6 . قمر و آفتاب در آخرت به هم خواهند پيوست ( قيامت - 8 و 9 ) ( اعلام قرآن ) قمل ( ق مّ ) فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمُ الطُّوفانَ وَ الْجَرادَ وَ الْقُمَّلَ وَ الضَّفادِعَ وَ الدَّمَ آياتٍ مُفَصَّلاتٍ ( اعراف - 133 ) جمع قمله بمعنى شپشه ( حشرهء گندم‌خوار ) است و يا بمعنى مگس كوچك است . و قمل از جمله معجزات نه‌گانهء موسى عليه السّلام بود كه طبق نقل هميشه به بدن‌هاى فرعونيان چسبيده گويى آبله درآورده بودند . و شپشه چنان در مصر زياد شد كه از ده انبان كه به آسياب مىبردند جز سه قفيز به دست نمىآيد . ( اعلام قرآن - قاموس قرآن ) قميص يوسف از تلميحات قرآنى است . - پيراهن يوسف قوارع قرآن ( ق ر ) آياتى از قرآن مجيد را گويند كه خواندنش براى ايمنى از شر شيطان مفيد است و انسان به وسيلهء آنها در پناه خدا قرار مىگيرد . و از آن جهت قوارع ناميده شدند كه شيطان را بيم دهند ( و سركوفت مىدهند ) و شر او را دفع و قمع مىنمايند ( قارعه به معنى كوبنده است ) مانند آية الكرسى و معوذتين و . . . ( مجمع البيان ، ج 13 ، ص 69 - پژوهشى در تاريخ قرآن كريم ، ص 106 ) قول ( ق ) وَ لَقَدْ وَصَّلْنا لَهُمُ الْقَوْلَ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ ( قصص - 51 ) مراد قرآن مجيد است . ( مجمع البيان - الاتقان ، ج 1 ، ص 182 )