( مانند مرگ و زلزله و حوادث ديگر ) و كلمات الهى و آيات قرآنى در آن تأثير نمىكند و چنين قلب را قاسى گويند . قلب قرآن ( ق ) پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله سورهء يس را قلب القرآن ناميده ( الاتقان ، ج 1 ، ص 194 - ج 2 ، ص 498 ) قلب متقى ( م تّ ) ذلِكَ وَ مَنْ يُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ ( حج - 32 ) - نفسى كه داراى پروا و باك باشد و در اجتناب از گناه بسيار محتاط مىشود . قلب مخبت ( م ب ) وَ لِيَعْلَمَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَيُؤْمِنُوا بِهِ فَتُخْبِتَ لَهُ قُلُوبُهُمْ ( حج - 54 ) حالت خاضع بودن انسان در برابر دستورات خداوند . قلب مريض ( م ) فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ ( بقره - 10 ) مرض حالتى است كه از گناه در دل پيدا مىشود . قلب مطبوع ( م ) وَ نَطْبَعُ عَلى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لا يَسْمَعُونَ ( اعراف - 100 ) حالت مهر و موم شدن قلب انسان كه حالت سقوط است . آن‌گاه كه انسان نسبت به خداوند جرى شود و مرتكب معاصى شود قلب حالتى پيدا مىكند كه گويى بر آن مهر و موم مىخورد و ديگر موعظه و اندرز در آن تأثير نمىكند . قلب مطمئن ( م م ء ) الَّذِينَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِكْرِ اللَّهِ . ( رعد - 28 ) - قلبى كه به ياد خداوند آرام مىگيرد . ( ياد خداوند آرام‌بخش دلهاست . ) قلب مهتدى ( م ت ) ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ وَ مَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ يَهْدِ قَلْبَهُ ( تغابن - 11 ) قلب هدايت يافته . از حالات قلب است كه در مسير عقايد و احكام الهيه به راه افتد . قلب منيب ( م ) مَنْ خَشِيَ الرَّحْمنَ بِالْغَيْبِ وَ جاءَ بِقَلْبٍ مُنِيبٍ ( ق - 33 ) قلب و نفسى كه پيوسته رجوع به خدا داشته باشد . ترسيدن از خدا در خلوت از مهم‌ترين حالات قلب است . يعنى قلب و نفس تا آن‌جا خدا را شناخته كه خلوت و جلوت براى او فرق ندارد و خوف اللّه در او هست « 1 » . قلب و جل ( و ج ) إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ . ( انفال - 2 ) - دل‌هاى لرزان و ترسان . دل مؤمنان كه چون ذكرى از خداوند شود از عظمت و جلال خدا دلهاشان لرزان و ترسان شود . « 2 » قلقله ( ق ق ل ) اصطلاح تجويد - مخارج حروف ( 17 ) قلم ( ق ل ) ن وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ ( قلم - 1 )

--> ( 1 ) . منابع مورد استفاده در مورد انواع قلب عبارت بوده‌اند از : « مجلهء پاسدار اسلام ، ش 1 ، ص 8 تا 11 - عمل صالح ، ص 43 ( منضم به كتاب كلم الطيب ) - و . . . ( 2 ) . منابع مورد استفاده در مورد انواع قلب عبارتند از : پاسدار اسلام - ش 1 - ص 8 تا 11 ، عمل صالح - ص 43 ( منضم به كتاب كلم الطيب ) - و . . .